Oι Ερυθρές ήταν πόλη των δυτικών παραλίων της Μικράς Ασίας στην χερσόνησο της Ερυθραίας. Σύμφωνα με τον Παυσανία χτίστηκε αρχικά από Κρήτες με αρχηγό τον Έρυθρο, γιο του Ραδάμανθυ ( που κατά την μυθολογία ήταν ήρωας της Κρήτης , ένας από τους γιούς του Δία και της Ευρώπης, αδελφός του Μίνωα και του Σαρπηδώνα ). Οι Κρήτες εκδιώχθηκαν στην συνέχεια από τους Ίωνες που μετανάστευσαν στην περιοχή τον 11ο αιώνα π.Χ. περίοδο του πρώτου Ελληνικού αποικισμού. Σύμφωνα με τον Στράβωνα αρχηγός των Ιώνων ήταν ο Κνώπος, νόθος γιος του μυθικού βασιλιά της Αθήνας Κόρδου. Ήταν μια από τις δώδεκα πόλεις της Ιωνίας που συμμετείχαν στο Κοινό των Ιώνων.
Πάνω στα ερείπια των Ερυθρών χτίστηκε το χωριό Λυθρί που το όνομά του είναι παραφθορά του αρχαίου. Ερυθραί Ερυθρί Ρυθρί Λυθρί. Οι τούρκοι σήμερα το αποκαλούν Ιλντιρί, παραφθορά του Λυθρί μιά και δεν υπάρχει στη γλώσσα τους το θ

Μετά τον 12ο αιώνα οι έλληνες της Μ. Ασίας άρχισαν να αραιώνουν λόγω των μαζικών εξισλαμισμών. Τον 18 ο – 19 ο αιώνα ενισχύθηκαν οι ελληνικοί πληθυσμοί με μεταναστεύσεις από τον ελλαδικό χώρο. Στην περιοχή του Λυθριού εγκαταστάθηκαν Κρητικοί, Χιώτες και άλλοι. Πολλά ονόματα Λυθριανών είναι Κρητικά και άλλα δείχνουν καταγωγή από την Εύβοια. Η προφορά τους θύμιζε τα Χιώτικα αλλά και ο μπάλος που ήταν ο κύριος χορός του χωριού δείχνει και νησιώτικες καταβολές .

Το 1914 έχουμε εγκατάσταση Μουσουλμάνων στα παράλια ανάμεσά τους και των Τουρκοκρητικών. Αυτοί οι πληθυσμοί υποκινούνταν από την Τουρκική κυβέρνηση κατά των ελλήνων. Η επικείμενη είσοδος της Τουρκίας στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο ήταν πρόσχημα για να εκδιώξει τους Έλληνες τον Μάιο του 1914 με την καθοδήγηση των συμμάχων τους Γερμανών ώστε να εκκενωθεί η περιοχή απέναντι από τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου για στρατιωτικούς λόγους. Άρχισε μια ανθελληνική εκστρατεία του τύπου, καταπίεση και εξαναγκασμός των Ελλήνων για δήθεν «εκούσια» μετανάστευση, λεηλασίες, δολοφονίες. Μετατοπίσεις πληθυσμών έγιναν και από τις ακτές στο εσωτερικό της Μ. Ασίας. Μια μορφή καταπίεσης ήταν τα Αμελέ ταμπουρού(τάγματα εργασίας) για άνδρες άνω των 45 ετών όπου πολλοί πέθαναν από πείνα, κακουχίες, αρρώστιες. Είχαμε κύμα φυγής προς την Ελλάδα(πρώτος διωγμός). Τότε ο παππούς Ιωάννης γιός του ιερέα του Λυθριού Κωσταντίνου Στριμπούλη εξαδέλφου του Ανδρέα Συγγρού και η γιαγιά Ουρανία με τα παιδιά τους κατέφυγαν στον Πειραιά στα Μανιάτικα. Στο διωγμό γεννήθηκε η μητέρα μου Αγγελική. Κάποιες αδελφές της γιαγιάς πήγαν τότε στην Κρήτη και αδέλφια του παππού στο Κιάτο Κορινθίας.

Τα 1919 γίνεται η απόβαση του Ελληνικού στρατού και επιστρέφουν οι εκτοπισμένοι. Η οικογένεια μας επιστρέφει το 1920 στο Λυθρί που το βρίσκει ρημαγμένο(σπίτια χωρίς πόρτες και ταβάνια, κτήματα που είχαν ρημάξει) και ξεκινά τη ζωή από την αρχή. Οι Λυθριανοί στρατεύτηκαν και υπηρέτησαν μέχρι την κατάρρευση του μετώπου στον ελληνικό στρατό. Ανάμεσα τους και οι θείοι Αντώνης Στριμπούλης και Αντώνης Νικάκης. Το 1922 με την κατάρρευση του μετώπου η οικογένεια περνά απέναντι στην Χίο και μετά περιπέτειες καταλήγει στην επαρχία Σητείας. Φυγή με φόντο τις φλόγες του πολέμου την τραγωδία του ξεριζωμού και ένα μυθιστορηματικό φλογερό ειδύλλιο ανάμεσα στην μεγαλύτερη αδελφή της οικογένειας και ένα κρητικό βαθμοφόρο της ελληνικής χωροφυλακής. Άλλοι χάθηκαν άλλοι σκόρπισαν σαν τα πουλιά και κατέληξαν αλλού. Ένας μεγάλος αριθμός κατοίκων του Λυθριού ήρθαν στην Αττική και δημιούργησαν μαζί με άλλους πρόσφυγες από την χερσόνησο της Ερυθραίας την Νέα Ερυθραία. Εδώ τα τελευταία χρόνια ξαναέχτισαν τον ναό της Αγίας Ματρώνας.

Αυτό το μπλόγκ είναι ένας φόρος τιμής στους Προγόνους που έζησαν στις Ερυθρές στη συνέχεια Λυθρί και τα κόκαλά τους είναι σκορπισμένα σε αυτήν την ιερή γη και στη μνήμη αυτών που έζησαν την τραγωδία του ξεριζωμού όπως η γλυκεία μου μάνα




Erythrai was built on the west side of the peninsula of Erythraea near the westernmost point of Asia Minor.
According to Pausanias, the city was originally built by Cretans, led by Erythros son of Radamanthys (who according to mythology, was a hero of Crete, one of the sons of Zeus and Europa, brother of Minos and Sarpidon). In the years ahead
in the 11th century BC, during the period of the first Greek colonization immigrated Ionians established here . According to Strabo leader of the Ionians was Knopos, illegitimate son of the legendary king of Athens Kordos

The city was one of the twelve cities of Ionia, who participated in the Common of Ionians
Upon the ruins of Erythrai was built the village of Lithri whose name is a corruption of the ancient

After the 12th century, the Greeks of Asia Minor began to thin due to massive islamization. In 18th - 19th century the Greek populations were strengthened with migrations from other parts of Greek peninsula and islands.

In 1914 were installed in the shores of Asia Minor muslims from Balkans. These people were motivated by the Turkish government against the Greeks. The imminent entry of Turkey in the First World War was a pretext to expel the Greeks in May 1914 under the guidance of the allies of Turks the Germans in order to evacuate the area near the eastern Aegean islands for military purposes. An anti-Greek campaign started in the turkish press, they increased the oppression and they forced the Greeks supposedly “voluntary” to migrate in a orgy of looting and murders. Shifts in population were from the coast to the interior of Asia Minor. One form of oppression was Amele Taburu (work orders) for men over 45 years where many died of hunger, suffering, sickness. It was in those “work orders” where hundred of thousand Greeks and 1,5 million Armenians were lost. We hade a wave of flight to Greece (first persecution). Then my grandfather and grandmother with their children fled to Piraeus . During the persecution was born my mother. Some sisters of grandmother then went to Crete and brothers of grandfather to Kiato Corinth.

In 1919 we have the landing of the Greek army for the liberation of Asia Minor and with it returned the displaced. Our family came back in Lithri during 1920 finding it ravaged (houses without doors and ceilings, ravaged farms, looted churches) and starts their life again. Men of Lithri as of other parts of Asia Minor joined and served until the collapse of the front in the Greek army. Between them two uncles. In 1922 after many errors in Greek strategy and because of the betrayal of our former allies the Anglo-Franks who abandoned us when Kemal gave them what they wanted (Petrols in Mosule etc.) , the front was collapsed .

Avoiding the persecutions greek populations run to the near islands in order to be saved and from there ware landed on the main Greece. With them my family passed first through the island of Chios and finally ended after many adventures in Crete in the province of Sitia. An adventure having as a background the flames of war, the tragedy of uprooting and a fiery fictional romance between the older sister of the family and a Cretan rank of Greek gendarmerie. Others were lost others scattered like birds and led elsewhere. A large number of Lithrians were landed in Attica and established with other refugees from the peninsula of Erythraea, in an area near Athens giving to the new settlement the name New Erythrea. There resently they built the church of St. Matrona.

In Lithri called Ildiri after 1922 were established Balkanians ancestors of Christians convertors to Islam. The churches were demolished under an organized plan by turkish government to destroy the Greek presence, and now are remaining only some ruins.

This blog is a tribute to my Ancestors who lived in Erythrai- Lithri whose bones are now scattered in this holy land, and in memory of those who suffered the tragedy of uprooting as my sweet mother.



Ερυθρές –Λυθρί
Μετάφραση από το άρθρο: In Search of Roots: The Lost Hellenic Communities of Tsesme Province, της Κατερίνας Τσούνη στην εφημερίδα της ομογένειας της Αμερικής Greek News 19 Ιανουαρίου 2009 :
Ήταν γνωστό σαν Λυθρί στους βυζαντινούς χρόνους και ήταν ένα μικρό χωριό. Έχει βυζαντινά και ελληνικά ερείπια. Η ελληνική ιστορία του χωριού φαίνεται να έχει τελειώσει τον 13ο αιώνα, όταν η επισκοπή των Ερυθρών μεταφέρθηκε στον Τσεσμέ. Από τον 17ο αιώνα, το χωριό επανιδρύθηκε. Στα 1900, υπήρχαν 1535 άτομα. Το 1921, ένα χρόνο πριν από τη μικρασιατική καταστροφή, οι κάτοικοι του χωριού αριθμούσαν 1800 άτομα. Η εθνοτική σύνθεση ήταν Έλληνας Ερυθραίοι μετανάστες από τη Χίο και την Κρήτη. Ο ναός τους του Αγίου Χαραλάμπου είναι υψηλά σε ένα λόφο δίπλα στον αρχαιολογικό χώρο των Ερυθρών. Η εκκλησία της Αγίας Ματρώνας του 17ου αιώνα είναι σε μια κοντινή κορυφή. Κατά τον Στεφανίδη «Λειτουργούσαν στην πόλη ένα σχολείο αρρένων των 60 μαθητών και ένα σχολείο θηλέων σαράντα μαθητών ». Η κοινότητα των εμπόρων του Λυθριού έστειλε τους καλύτερους μαθητές τους στο εξωτερικό για τις προηγμένες σπουδές στη Μασσαλία και στην Πράγα . Οι χωρικοί ήταν πλούσιοι και είχαν τα μέσα για να στείλουν τη νεολαία τους στο εξωτερικό για σπουδές.
Είχαν πολλά ξωκλήσια στα χωράφια, όπου καλλιεργούνται βαμβάκι, το σιτάρι και καπνό, λουλούδια, αμυγδαλιές και ελιές, αμπέλια είχαν επίσης κεραμικά και αλιευτικές επιχειρήσεις . Οι απόγονοί τους είναι στη Χίο, τις Οινούσσες και τη Νέα Ερυθραία Αττικής. Το σημείο που πρέπει να τονιστεί είναι ότι οι νησιώτες του Αιγαίου είχαν μια συνεχή κίνηση κατοίκησης και εμπορίου με τη Μικρά Ασία. Έχτισαν εκεί παροικίες και έζησαν για λόγους εργασίας. Επέστρεψαν στα νησιά τους, όταν το έργο περατώνεται.
Οι θερινές εξοχικές κατοικίες των κατοίκων της Κάτω Παναγίας ήταν στις Ερυθρές, το σημερινό Ildir

Ένας σημαντικός χώρος στο αρχαιολογικό μουσείο της Σμύρνης είναι αφιερωμένος στην αρχαία πόλη Ερυθρές. Ευρήματα από πρόσφατες ανασκαφές περιλαμβάνουν κεραμική, μικρές προσφορές σε χαλκό και ελεφαντόδοντο από το 670 - 545 π.Χ. Τα αγάλματα από ελεφαντόδοντο είναι Κρητικού και Ροδιακού στυλ. Ένα γλυπτό κόρης βρέθηκε. Είναι ένα από τα πρώτα παραδείγματα ενός μεγάλου μαρμάρινου γλυπτού από τους αρχαίους χρόνους. Ο Παυσανίας είπε ότι οι Ερυθρές χτίστηκαν από Κρητικούς και κατοικήθηκαν από Λύκιους, Κάρες και Παμφύλιους. Η πόλη καταστράφηκε από τους Πέρσες, μετά τα μέσα του 6ου αιώνα π.Χ. Διοικήθηκε από τον 9ο αιώνα π.Χ. από την Αθήνα. Γκράφιτι σε μια κούπα είναι από τον 6ο αιώνα π.Χ. και δείχνουν ότι οι προσφορές ανήκαν στο Ναό της Αθηνάς Πολιάδος . Οι μικρές μπρούντζινες φιγούρες λιονταριών είναι από το πρώτο μισό του 6ου αιώνα π.Χ.. Μοιάζουν με το μεγάλο άγαλμα του λιονταριού από το Bayindir που βρίσκεται στο Μουσείο της Σμύρνης. Τα μικρά ευρήματα είναι τα πρώτα Ιωνικά δείγματα τύπου λιονταριού, που χρησίμευσαν ως μοντέλα για τους Ετρούσκους καλλιτέχνες (πρώιμους Ιταλούς). Τα τεχνουργήματα είναι από μια τομή στην κορυφή της Ακρόπολης των Ερυθρών .

Ο Ηρόδοτος αναφέρει στην Ιστορία του, ότι "ο Ναός της Αθηνάς Πολιάδος στις Ερυθρές ήταν γνωστος στον αρχαίο κόσμο για τις περίφημες ιέρειες γνωστές σαν η Σίβυλλα." Σύμφωνα με την ελληνική και ρωμαϊκή μυθολογία, ήταν γυναίκες με την δωρεά των προφητικών δυνάμεων εκ μέρους του θεού Απόλλωνα. Η Ερυθραία Σίβυλλα ζωγραφίστηκε από τον Μιχαήλ Άγγελο από το 1508 - 12 σε μια τοιχογραφία από το παρεκκλήσι Καπέλα Σιξτίνα στο Βατικανό. Η πιο διάσημες Σίβυλλες ήταν αυτές των Ερυθρών και της Κύμης …….. κοντά στη Νάπολη της Ιταλίας. Η Ερυθραία Σίβυλλα πούλησε τα Σιβυλλικά βιβλία στον Ταρκίνιο τον τελευταίο βασιλιά της Ρώμης, τα οποία στεγάστηκαν στο ναό του Δία στο λόφο του Καπιτωλίου στην Ρώμη.

Erythrae –Lithri
From the article : “The lost Hellenic Communities of Tsesme province” by Catherine Tsounis in the Greek-American weekly newspaper Greek-News. January 19, 2009:

It was known as Lithri in Byzantine times and was a small village. It has Byzantine and Greek ruins. The Greek history of the village appeared finished in the 13th century, when the diocese of Erythrae was transferred to Tseme. From the 17th century, the village was reestablished. In the 1900ʼs, there were 1535 persons. In 1921, one year before the Asia Minor catastrophe, the villagers numbered 1800 persons. The ethnic composition was Greek Erythraean, immigrants from Chios and Crete. Their church of Saint Haralambos is high on a hill next to the archaeological site of Erythrae. The 17th century church of Agia Matrona is on a nearby peak. “A boyʼs school of 60 students and girlʼs school of forty students operated in the town,” said Stefanides. The merchant community of Lithri sent their best students overseas for advanced studies in Marseilles and Prague. The villagers were wealthy and had the means to send their youth overseas for study. They had many country chapels in the farm fields, where they cultivated cotton, wheat and tobacco, flowers, almond and olive trees, grape vineyards, ceramics and fishing industries. Their descendants are in Chios, Oinousses and Nea Erythrae in Attica. The point that must be stressed is that the Aegean islanders had a constant movement of habitation and trade with Asia Minor. They built colonies and lived there for work purposes. They returned to their islands when their work terminated.
In Erythrea were the summer home residences of people of the village Kato Panagia todays Tsiflik

A significant space is dedicated from the ancient city of Erythrae in the Izmir archaeological Museum. Findings from recent excavations include pottery, small offerings in bronze and ivory from 670-545 B.C. The ivory statues are of Cretan and Rhodian style. A Korean sculpture was found. It is one of the first examples of a large marble sculpture from Ancient times. Pausanias said Erythrae was built by Cretans and inhabited by Lycians, Carians and Pamphylians. The city was destroyed by the Persians after the mid 6th century B.C. It was ruled from 9th century B.C. by Athens. Graffiti on a bowl is from 6th century B.C. indicate the offerings belonged to the Temple of Athena Polis. The small lion figurines in bronze are from the first half of 6th century B.C. They resemble the large Lion statue from Bayindir that is in the Stoneworks Museum of Izmir. The small findings are the earliest Ionian examples of a lion type, that served as models for Etruscan artists (early Italians). The artifacts are from a trench on top of the Erythrae Acropolis.

Herodotus states in his History that “the Temple of Athena Polias at Erythrae was famous in the ancient world for their famous priestesses known as the Sibyl.” According to Greek and Roman mythology, they were women bestowed with prophetic powers by the God Apollo. The Erythaean Sibyl was painted by Michaelangelo from 1508-12 in a fresco from the Sistine chapel, Vatican. The famous Sibyls were the Erythraean and the Cumaean Sibyl who presided over the Apollonian oracle at Cumae, a Greek colony located near Naples, Italy. The Erythraean Sibyl sold the Sibylline books to Tarquin, the last King of Rome, that were housed in the Temple of Jupiter on Capitoline Hill in Rome.





Κυριακή, 30 Νοεμβρίου 2014

Η περιγραφή των Ερυθρών από τον Ρίτσαρντ Τσάντλερ στο έργο του “Ταξίδια. Μικρά Ασία και Ελλάδα” έτος 1764.
The description of Erythrai by Richard Chandler (Travels. Asia Minor and Greece. 1764)

Το 1764 η Κοινωνία των Ντιλετάντι(Society or Dilettanti-ενθουσιωδών)της Αγγλίας πού είναι ένας ιστορικός σύλλογος, με σκοπό τη μελέτη της Ελληνικής και ρωμαϊκής αρχαιότητας με μέλη συλλέκτες, διανοούμενους ή ευγενείς, αποφάσισε να στείλει τον Ρίτσαρντ Τσάντλερ Chandler γνωστό ως ικανό λόγιο, με τον αρχιτέκτονα Revett και ένα νεαρό ζωγράφο τον Pars, να ταξιδέψουν στη Μικρά Ασία και την Ελλάδα και να εξερευνήσουν τις αρχαιότητες.


Η αποστολή βρέθηκε το καλοκαίρι στην Μ. Ασία και έμεινε όχι περισσότερο από ένα χρόνο, κάνοντας έδρα της τη Σμύρνη

Ταξίδια. Μικρά Ασία και Ελλάδα .Κεφάλαιο 25 σελ. 110-14. Μετάφραση μου από το αγγλικό κείμενο.

 Όπως περιγράφει ο Τσάντλερ το ταξίδι του στις Ερυθρές :
«Από τη Σμύρνη προσλάβαμε ένα γενίτσαρο σαν συνοδό με σκοπό να πάμε στις Ερυθρές που τώρα παραφθαρμένα ονομάζονται Ριτραί που εκτιμάται πως είναι σε απόσταση γύρω στις οκτώ ώρες».
 Πήγαν μέσα από τις κακοτράχαλες ράχες του βουνού Μίμας.:

«Μέσα σε δύο ώρες φτάσαμε σε μια κοιλάδα που αρδεύεται καλά και έχει άφθονες μυρτιές και αειθαλή δέντρα. Εδώ παρατηρήσαμε κάποια κομμάτια του αρχαίου τείχους, το οποίο είχε ανεγερθεί κατά μήκος της και αφού περάσαμε τα ερείπια ενός τζαμιού, το οποίο έχει μια επιτύμβια επιγραφή στερεωμένη πάνω από την πόρτα, ένα άνοιγμα μας έδωσε μια άποψη του χώρου των Ερυθρών, της θάλασσας, αλλά και του νησιού της Χίου».

Έφτασαν στο ερειπωμένο τείχος στις οκτώ και στις Ερυθρές στις εννέα δηλαδή από εκεί οι Ερυθρές ήταν απόσταση μιας ώρας

 «Μπήκαμε σε ένα χάσμα στα ερείπια του τείχους της πόλης, όπου υποθέσαμε πως υπήρχε μια πύλη και μη βρίσκοντας καμία σκιά, στήσαμε τη σκηνή μας σε ένα καταπράσινο σημείο, τεντώνοντας την σαν μια μεγάλη ομπρέλα για να μας προστατεύει από τον ήλιο, με την ακτινοβολία εξαιρετικά φωτεινή και δυνατή.
Τα τείχη των Ερυθρών είχαν ανεγερθεί σε δύο ημικυκλικά βραχώδη μέτωπα, και είχαν τετράγωνους πύργους σε τακτές αποστάσεις. Ήταν πολύ παχιά, με πέτρες συμπαγείς και τραχιές, τοιχοποιία που ονομάζεται ψευδοϊσόδομη. Στη μέση είναι ένα ρηχό, ζωντανό ρυάκι, διάφανο σαν κρύσταλλο, που στο δρόμο του προς τη θάλασσα μέσα από συστάδες από μυρτιές και θάμνους περιστρέφει ένα μοναχικό μύλο.Αυτό το ρυάκι στην αρχαιότητα ονομαζόταν Αλέος και ήταν αξιοσημείωτο για τα μαλλιά που έβγαζαν στο σώμα τους αυτοί που έπιναν από αυτό (Πλίνιος Lib XXI 10).
Κοντά στις εκβολές είναι ένα κομμάτι απλού ψηφιδωτού δαπέδου. Δίπλα σε ένα κωνικό λόφο στα βόρεια είναι απομεινάρια ενός ευρύχωρου θεάτρου στην πλευρά του βουνού και μακρύτερα, δίπλα στη θάλασσα, τρία βάθρα από λευκό μάρμαρο. Πέρα από αυτά είναι ένα παλιό τετράγωνο φρούριο που στέκεται πάνω σε ένα χαμηλό σημείο, και δίπλα σε αυτό και λίγο πιο μέσα, μια λειψή επιτύμβια επιγραφή.

Ψάξαμε μάταια για ένα ιερό του Ηρακλή, το οποίο έχει αναφερθεί ως μια από τις υψηλότερες αρχαιότητες, και ομοιάζον με τους ναούς της Αιγύπτου. Ο θεός αναπαριστάνονταν σε μια σχεδία, πάνω στην οποία όπως διηγούνταν έφτασε στις Ερυθρές από τη Φοινίκη (Παυσανίας σ. 210)
Πριν από το λιμάνι των Ερυθρών είναι τέσσερα νησάκια, που μια φορά ονομαζόταν Ίπποι και πέρα από αυτά είναι τα νησιά Spalmadore (Οινούσσες), δια μέσω των οποίων πλεύσαμε στο θυελλώδες πέρασμα μας από τη Χίο στα Καράμπουρνα. Ένα ακρωτήρι του βουνού Μίμας πέρα από τις Ερυθρές, ονομάστηκε Κορύνα και ένα κοντά στη μέση του δρόμου, πλέοντας προς τη Χίο ονομάστηκε Ήρα Μεσάτη. Η ακτή σχηματίζει πολλούς κόλπους.

Οι Ερυθρές ερημώθηκαν για πολύ καρό και όπως οι Κλαζομενές, απογυμνώθηκαν ακόμη και από τα ερείπια τους, εκτός από ορισμένες μάζες από σκληρό αρραγές συνδετικό υλικό, λίγες κρύπτες τάφων, ένα κομμάτι ενεπίγραφου επιστύλιου, μια σπασμένο στήλη ή δύο, και μια μεγάλη πέτρα, στην οποία είναι χαραγμένη μια στρογγυλή ασπίδα. Ο γυμνός βράχος έδωσε ένα φυσικό θεμέλιο για τις οικίες και τα δημόσια κτίρια και τα υλικά, όταν είχαν καταστραφεί, σωριάστηκαν έτοιμα για να μεταφερθούν στην Χίο και σε άλλα μέρη, τα οποία συνέχισαν να ακμάζουν. Μερικές λέξεις ήταν ορατές σε ένα από τα βάθρα. Όλα αυτά θα τα είχαμε καθαρίσει από τα αγριόχορτα και τα απορρίμματα, τα οποία είχαν αποκρύψει τις επιγραφές τους αλλά ο οδηγός μας δήλωσε πως δεν μπορούσαμε να περάσουμε τη νύχτα εδώ χωρίς κίνδυνο. Τα άλογα μας στέκονταν έτοιμα και δεν μας περίσσευε ο χρόνος»


Παρατηρήσεις :
Στην περιγραφή του ο Τσάντλερ λέει πως έμαθε στη Σμύρνη ότι οι Ερυθρές παραφθαρμένα ονομάζονται Ritre μάλλον Ριτραί. Λόγω του ότι και πολλούς άλλους οικισμούς τους προφέρει λάθος π.χ Chisme αντί για Τσεσμέ δεν είναι σίγουρο πως προφέρει σωστά και το όνομα του χωριού. Αν μάλιστα το άκουσε από τούρκους που δεν μπορούν να προφέρουν το θ. Ο Τσάντλερ δεν μας διαφωτίζει αν λεγόταν τότε Λυθρί . Ήταν απλό τοπωνύμιο ή υπήρχε χωριό; Δεν κάνει καμιά άμεση περιγραφή σε οικισμό ή κατοίκους. Όμως :
Λέει για ένα ρυάκι που περιστρέφει ένα μοναχικό μύλο στο δρόμο του προς τη θάλασσα. Δεν λέει για ερείπια μύλου άρα ο μύλος δούλευε και προφανώς κάποιοι τον δούλευαν και κάποιοι από κοντά άλεθαν εκεί άρα υπήρχε οικισμός όχι πολύ μακριά.

Στο τέλος λέει πως : Όλα αυτά θα τα είχαμε καθαρίσει από τα αγριόχορτα και τα απορρίμματα, τα οποία είχαν αποκρύψει τις επιγραφές τους. Άραγε επρόκειτο για νέα απορρίμματα δείγμα ανθρώπινης δραστηριότητας;
Αργότερα αναφέρει πως :
"Μας είχαν πει πως στον Τσεσμέ μια πόλη φημισμένη για την καταστροφή του Τουρκικού στόλου από τους Ρώσους, σε απόσταση πέντε ωρών από τις Ερυθρές υπήρχαν ευρύχωρα και όμορφα λουτρά κατασκευασμένα από τους Γενουάτες. Είχαμε σκοπό να τα δούμε, αλλά τώρα ενημερωθήκαμε ότι το μέρος ήταν σχεδόν εγκαταλειμμένο με την πανούκλα να έχει μεταφερθεί από τη Χίο"

Ποιοί του είπαν για τον Τσεσμέ πως είναι 5 ώρες δρόμο από τις Ερυθρές; Λογικά κάποιοι κάτοικοι στις Ερυθρές. Αυτοί ασφαλώς τον ενημέρωσαν και για την πανούκλα στον Τσεσμέ.
Το ότι οι κάτοικοι του χωριού έδωσαν αυτές τις πληροφορίες άρα το χωριό δεν ήταν ερημωμένο πιστεύει και ο Φ. Κλεάνθης (Αλάτσατα.Η χαμένη πατρίδα μου) : Ο Τσάντλερ επισκέφτηκε τις Ερυθρές το νεότερο Λυθρί όπου τον πληροφόρησαν για την ύπαρξη των λουτρών …..

Στο τέλος ο Τσάντλερ λέει : Ο οδηγός μας, μας δήλωσε πως δεν μπορούσαμε να περάσουμε τη νύχτα εδώ χωρίς κίνδυνο. Τι εννοούσε άραγε; Δεν λέει ότι έπρεπε να φύγουν γιατί υπήρχε κίνδυνος από την πανώλη άρα δεν είχε σημασία αν ήταν μέρα ή νύχτα. Έκαναν επιδρομές συμμορίες γενιτσάρων ; Γιατί άραγε έπρεπε να μην μείνουν νύχτα εκεί ; Ασφαλώς από τους έλληνες δεν κινδύνευαν. Το ότι ήταν κατοικημένο χωριό δεν τους καθησύχαζε ; Μήπως είχαν μείνει εκεί πολύ λίγοι κάτοικοι και κινδύνευαν από συμμορίες;



In 1764 the Dilettanti Society* resolved to send Mr Chandler known as an able scholar with Mr. Revett the architect and Mr. Pars a young painter to travel in Asia Minor and Greece and explore the antiquities. They came in Asia Minor during Summer, making Smyrna as they were directed, their head-quarters

*The Dilettante Society or Dilettanti is a society of noblemen and scholars which sponsors the study of ancient Greek and Roman art, and the creation of new work in the style

Travels. Asia Minor and Greece . chapter XXV p. 110-114

As Chandler writes about his trip to Erythrai:
“From Smyrna we hired a janissary, intending to go to Erythrai now corruptly called Ritre and reckoned eight hours distant”.
They came from the wild ridges of mount Mimas :
“In two hours we came to a vale well watered and stored with myrtles and evergreens. Here we observed some pieces of an ancient wall, which had been erected across it ; and, after passing the ruin of a mosque, which has a sepulchral inscription fixed over the doorway, an opening afforded us a view of the site of Erythrai, of the sea, and of the island of Scio(Chios)”.

They arrived at the ruined wall at eight and at Erythrae at nine. 
“We entered at a gap in the ruins of the city wall, where we supposed a gateway to have been; and finding no shade, pitched our tent on a green spot, extending it as a wide umbrella to shelter us from the sun, the shining exceedingly bright and powerful. The walls of Erythrae were erected on two semicircular rocky brows, and had square towers at regular distances. They were very thick, the stones massive and rugged, the masonry that called pseudisodomum. In the middle is a shallow, lively stream, clear as crystal, which turns a solitary mill in its way through thickets of myrtle an bushes to the sea. This rivulet was anciently named Aleos, and was remarkable for producing hair on the bodies of those who drunk of it (Pliny Lib xxxi 10 ).

Near the mouth is a piece of ordinary mosaic pavement. By a conical hill on the north are vestiges of an ample theatre in the mountain-side; and farther on, by the sea, three pedestals of white marble. Beyond these is an old square fortress standing on a low spot, a little inland; and by it was a short sepulchral inscription.

Erythrae has been long deserted and like Clazomene, stripped even of its ruins, except some masses of hard cement, a few vaults of sepulchres, a fragment of inscribed architrave, a broken column or two, and a large stone, on which is carved a round shield. The bare rock afforded a natural foundation for the houses and public edifices; and the materials, when they were ruined, lay ready to be transported to Scio and other places, which continued to flourish. Some words were visible on one of the pedestals. We would have cleared them all from weeds and rubbish, which concealed their inscriptions; but our guide had affirmed that we could not pass the night here without danger ; our horses were standing ready, and had no time to spare”.

Notes:

In his description Chandler says that Erythrai was called Ritre. As he pronounces wrongly the names of many other settlements (i.e Chisme instead of Tsesme) is not sure that he pronounces correctly the name of the village, even if he heard that from Turks who can not pronounce the Greek consonant th (as in word thousand- Lithri). Was then called Lithri ? Chandler does not determines this. Was it simply the name of the place or was a settlement there ? He makes no direct description of a settlement or of residents. But :
He says about a stream which turns a solitary mill. He doesn’t talk about a mill in ruins so we conclude that there was a grinding mill and obviously not so far away there was a settlement.
At the end he says:
We would have cleared them all from weeds and rubbish, which concealed their inscriptions;. What means with the word rubbish ? Does show this human activity ?
Later he says:
"We had been told, that at Chisme a town since noted for the destruction of the Turkish navy by the Russians, and distant about five hours from Erythrae, were spacious and handsome baths erected by the Genoese. We had intended seeing them, but were now informed that the place was almost abandoned, the plague having been carried thither from Scio(Chios)".
Who told them that Tsesme was about five hours away from Erythrae” ?. Logically those that informed them were residents of the village. They certainly informed him about the plague too
As he says :
Οur guide had affirmed that we could not pass the night here without danger ; What means that? He does not say that they had to leave because there was a risk because of the plague.Were they informed that gangs were attacking the village? But as Erythrai was an inhabited by Greeks village was not this enough to reassure them?

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου