Oι Ερυθρές ήταν πόλη των δυτικών παραλίων της Μικράς Ασίας στην χερσόνησο της Ερυθραίας. Σύμφωνα με τον Παυσανία χτίστηκε αρχικά από Κρήτες με αρχηγό τον Έρυθρο, γιο του Ραδάμανθυ ( που κατά την μυθολογία ήταν ήρωας της Κρήτης , ένας από τους γιούς του Δία και της Ευρώπης, αδελφός του Μίνωα και του Σαρπηδώνα ). Οι Κρήτες εκδιώχθηκαν στην συνέχεια από τους Ίωνες που μετανάστευσαν στην περιοχή τον 11ο αιώνα π.Χ. περίοδο του πρώτου Ελληνικού αποικισμού. Σύμφωνα με τον Στράβωνα αρχηγός των Ιώνων ήταν ο Κνώπος, νόθος γιος του μυθικού βασιλιά της Αθήνας Κόρδου. Ήταν μια από τις δώδεκα πόλεις της Ιωνίας που συμμετείχαν στο Κοινό των Ιώνων.
Πάνω στα ερείπια των Ερυθρών χτίστηκε το χωριό Λυθρί που το όνομά του είναι παραφθορά του αρχαίου. Ερυθραί Ερυθρί Ρυθρί Λυθρί. Οι τούρκοι σήμερα το αποκαλούν Ιλντιρί, παραφθορά του Λυθρί μιά και δεν υπάρχει στη γλώσσα τους το θ

Μετά τον 12ο αιώνα οι έλληνες της Μ. Ασίας άρχισαν να αραιώνουν λόγω των μαζικών εξισλαμισμών. Τον 18 ο – 19 ο αιώνα ενισχύθηκαν οι ελληνικοί πληθυσμοί με μεταναστεύσεις από τον ελλαδικό χώρο. Στην περιοχή του Λυθριού εγκαταστάθηκαν Κρητικοί, Χιώτες και άλλοι. Πολλά ονόματα Λυθριανών είναι Κρητικά και άλλα δείχνουν καταγωγή από την Εύβοια. Η προφορά τους θύμιζε τα Χιώτικα αλλά και ο μπάλος που ήταν ο κύριος χορός του χωριού δείχνει και νησιώτικες καταβολές .

Το 1914 έχουμε εγκατάσταση Μουσουλμάνων στα παράλια ανάμεσά τους και των Τουρκοκρητικών. Αυτοί οι πληθυσμοί υποκινούνταν από την Τουρκική κυβέρνηση κατά των ελλήνων. Η επικείμενη είσοδος της Τουρκίας στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο ήταν πρόσχημα για να εκδιώξει τους Έλληνες τον Μάιο του 1914 με την καθοδήγηση των συμμάχων τους Γερμανών ώστε να εκκενωθεί η περιοχή απέναντι από τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου για στρατιωτικούς λόγους. Άρχισε μια ανθελληνική εκστρατεία του τύπου, καταπίεση και εξαναγκασμός των Ελλήνων για δήθεν «εκούσια» μετανάστευση, λεηλασίες, δολοφονίες. Μετατοπίσεις πληθυσμών έγιναν και από τις ακτές στο εσωτερικό της Μ. Ασίας. Μια μορφή καταπίεσης ήταν τα Αμελέ ταμπουρού(τάγματα εργασίας) για άνδρες άνω των 45 ετών όπου πολλοί πέθαναν από πείνα, κακουχίες, αρρώστιες. Είχαμε κύμα φυγής προς την Ελλάδα(πρώτος διωγμός). Τότε ο παππούς Ιωάννης γιός του ιερέα του Λυθριού Κωσταντίνου Στριμπούλη εξαδέλφου του Ανδρέα Συγγρού και η γιαγιά Ουρανία με τα παιδιά τους κατέφυγαν στον Πειραιά στα Μανιάτικα. Στο διωγμό γεννήθηκε η μητέρα μου Αγγελική. Κάποιες αδελφές της γιαγιάς πήγαν τότε στην Κρήτη και αδέλφια του παππού στο Κιάτο Κορινθίας.

Τα 1919 γίνεται η απόβαση του Ελληνικού στρατού και επιστρέφουν οι εκτοπισμένοι. Η οικογένεια μας επιστρέφει το 1920 στο Λυθρί που το βρίσκει ρημαγμένο(σπίτια χωρίς πόρτες και ταβάνια, κτήματα που είχαν ρημάξει) και ξεκινά τη ζωή από την αρχή. Οι Λυθριανοί στρατεύτηκαν και υπηρέτησαν μέχρι την κατάρρευση του μετώπου στον ελληνικό στρατό. Ανάμεσα τους και οι θείοι Αντώνης Στριμπούλης και Αντώνης Νικάκης. Το 1922 με την κατάρρευση του μετώπου η οικογένεια περνά απέναντι στην Χίο και μετά περιπέτειες καταλήγει στην επαρχία Σητείας. Φυγή με φόντο τις φλόγες του πολέμου την τραγωδία του ξεριζωμού και ένα μυθιστορηματικό φλογερό ειδύλλιο ανάμεσα στην μεγαλύτερη αδελφή της οικογένειας και ένα κρητικό βαθμοφόρο της ελληνικής χωροφυλακής. Άλλοι χάθηκαν άλλοι σκόρπισαν σαν τα πουλιά και κατέληξαν αλλού. Ένας μεγάλος αριθμός κατοίκων του Λυθριού ήρθαν στην Αττική και δημιούργησαν μαζί με άλλους πρόσφυγες από την χερσόνησο της Ερυθραίας την Νέα Ερυθραία. Εδώ τα τελευταία χρόνια ξαναέχτισαν τον ναό της Αγίας Ματρώνας.

Αυτό το μπλόγκ είναι ένας φόρος τιμής στους Προγόνους που έζησαν στις Ερυθρές στη συνέχεια Λυθρί και τα κόκαλά τους είναι σκορπισμένα σε αυτήν την ιερή γη και στη μνήμη αυτών που έζησαν την τραγωδία του ξεριζωμού όπως η γλυκεία μου μάνα




Erythrai was built on the west side of the peninsula of Erythraea near the westernmost point of Asia Minor.
According to Pausanias, the city was originally built by Cretans, led by Erythros son of Radamanthys (who according to mythology, was a hero of Crete, one of the sons of Zeus and Europa, brother of Minos and Sarpidon). In the years ahead
in the 11th century BC, during the period of the first Greek colonization immigrated Ionians established here . According to Strabo leader of the Ionians was Knopos, illegitimate son of the legendary king of Athens Kordos

The city was one of the twelve cities of Ionia, who participated in the Common of Ionians
Upon the ruins of Erythrai was built the village of Lithri whose name is a corruption of the ancient

After the 12th century, the Greeks of Asia Minor began to thin due to massive islamization. In 18th - 19th century the Greek populations were strengthened with migrations from other parts of Greek peninsula and islands.

In 1914 were installed in the shores of Asia Minor muslims from Balkans. These people were motivated by the Turkish government against the Greeks. The imminent entry of Turkey in the First World War was a pretext to expel the Greeks in May 1914 under the guidance of the allies of Turks the Germans in order to evacuate the area near the eastern Aegean islands for military purposes. An anti-Greek campaign started in the turkish press, they increased the oppression and they forced the Greeks supposedly “voluntary” to migrate in a orgy of looting and murders. Shifts in population were from the coast to the interior of Asia Minor. One form of oppression was Amele Taburu (work orders) for men over 45 years where many died of hunger, suffering, sickness. It was in those “work orders” where hundred of thousand Greeks and 1,5 million Armenians were lost. We hade a wave of flight to Greece (first persecution). Then my grandfather and grandmother with their children fled to Piraeus . During the persecution was born my mother. Some sisters of grandmother then went to Crete and brothers of grandfather to Kiato Corinth.

In 1919 we have the landing of the Greek army for the liberation of Asia Minor and with it returned the displaced. Our family came back in Lithri during 1920 finding it ravaged (houses without doors and ceilings, ravaged farms, looted churches) and starts their life again. Men of Lithri as of other parts of Asia Minor joined and served until the collapse of the front in the Greek army. Between them two uncles. In 1922 after many errors in Greek strategy and because of the betrayal of our former allies the Anglo-Franks who abandoned us when Kemal gave them what they wanted (Petrols in Mosule etc.) , the front was collapsed .

Avoiding the persecutions greek populations run to the near islands in order to be saved and from there ware landed on the main Greece. With them my family passed first through the island of Chios and finally ended after many adventures in Crete in the province of Sitia. An adventure having as a background the flames of war, the tragedy of uprooting and a fiery fictional romance between the older sister of the family and a Cretan rank of Greek gendarmerie. Others were lost others scattered like birds and led elsewhere. A large number of Lithrians were landed in Attica and established with other refugees from the peninsula of Erythraea, in an area near Athens giving to the new settlement the name New Erythrea. There resently they built the church of St. Matrona.

In Lithri called Ildiri after 1922 were established Balkanians ancestors of Christians convertors to Islam. The churches were demolished under an organized plan by turkish government to destroy the Greek presence, and now are remaining only some ruins.

This blog is a tribute to my Ancestors who lived in Erythrai- Lithri whose bones are now scattered in this holy land, and in memory of those who suffered the tragedy of uprooting as my sweet mother.



Ερυθρές –Λυθρί
Μετάφραση από το άρθρο: In Search of Roots: The Lost Hellenic Communities of Tsesme Province, της Κατερίνας Τσούνη στην εφημερίδα της ομογένειας της Αμερικής Greek News 19 Ιανουαρίου 2009 :
Ήταν γνωστό σαν Λυθρί στους βυζαντινούς χρόνους και ήταν ένα μικρό χωριό. Έχει βυζαντινά και ελληνικά ερείπια. Η ελληνική ιστορία του χωριού φαίνεται να έχει τελειώσει τον 13ο αιώνα, όταν η επισκοπή των Ερυθρών μεταφέρθηκε στον Τσεσμέ. Από τον 17ο αιώνα, το χωριό επανιδρύθηκε. Στα 1900, υπήρχαν 1535 άτομα. Το 1921, ένα χρόνο πριν από τη μικρασιατική καταστροφή, οι κάτοικοι του χωριού αριθμούσαν 1800 άτομα. Η εθνοτική σύνθεση ήταν Έλληνας Ερυθραίοι μετανάστες από τη Χίο και την Κρήτη. Ο ναός τους του Αγίου Χαραλάμπου είναι υψηλά σε ένα λόφο δίπλα στον αρχαιολογικό χώρο των Ερυθρών. Η εκκλησία της Αγίας Ματρώνας του 17ου αιώνα είναι σε μια κοντινή κορυφή. Κατά τον Στεφανίδη «Λειτουργούσαν στην πόλη ένα σχολείο αρρένων των 60 μαθητών και ένα σχολείο θηλέων σαράντα μαθητών ». Η κοινότητα των εμπόρων του Λυθριού έστειλε τους καλύτερους μαθητές τους στο εξωτερικό για τις προηγμένες σπουδές στη Μασσαλία και στην Πράγα . Οι χωρικοί ήταν πλούσιοι και είχαν τα μέσα για να στείλουν τη νεολαία τους στο εξωτερικό για σπουδές.
Είχαν πολλά ξωκλήσια στα χωράφια, όπου καλλιεργούνται βαμβάκι, το σιτάρι και καπνό, λουλούδια, αμυγδαλιές και ελιές, αμπέλια είχαν επίσης κεραμικά και αλιευτικές επιχειρήσεις . Οι απόγονοί τους είναι στη Χίο, τις Οινούσσες και τη Νέα Ερυθραία Αττικής. Το σημείο που πρέπει να τονιστεί είναι ότι οι νησιώτες του Αιγαίου είχαν μια συνεχή κίνηση κατοίκησης και εμπορίου με τη Μικρά Ασία. Έχτισαν εκεί παροικίες και έζησαν για λόγους εργασίας. Επέστρεψαν στα νησιά τους, όταν το έργο περατώνεται.
Οι θερινές εξοχικές κατοικίες των κατοίκων της Κάτω Παναγίας ήταν στις Ερυθρές, το σημερινό Ildir

Ένας σημαντικός χώρος στο αρχαιολογικό μουσείο της Σμύρνης είναι αφιερωμένος στην αρχαία πόλη Ερυθρές. Ευρήματα από πρόσφατες ανασκαφές περιλαμβάνουν κεραμική, μικρές προσφορές σε χαλκό και ελεφαντόδοντο από το 670 - 545 π.Χ. Τα αγάλματα από ελεφαντόδοντο είναι Κρητικού και Ροδιακού στυλ. Ένα γλυπτό κόρης βρέθηκε. Είναι ένα από τα πρώτα παραδείγματα ενός μεγάλου μαρμάρινου γλυπτού από τους αρχαίους χρόνους. Ο Παυσανίας είπε ότι οι Ερυθρές χτίστηκαν από Κρητικούς και κατοικήθηκαν από Λύκιους, Κάρες και Παμφύλιους. Η πόλη καταστράφηκε από τους Πέρσες, μετά τα μέσα του 6ου αιώνα π.Χ. Διοικήθηκε από τον 9ο αιώνα π.Χ. από την Αθήνα. Γκράφιτι σε μια κούπα είναι από τον 6ο αιώνα π.Χ. και δείχνουν ότι οι προσφορές ανήκαν στο Ναό της Αθηνάς Πολιάδος . Οι μικρές μπρούντζινες φιγούρες λιονταριών είναι από το πρώτο μισό του 6ου αιώνα π.Χ.. Μοιάζουν με το μεγάλο άγαλμα του λιονταριού από το Bayindir που βρίσκεται στο Μουσείο της Σμύρνης. Τα μικρά ευρήματα είναι τα πρώτα Ιωνικά δείγματα τύπου λιονταριού, που χρησίμευσαν ως μοντέλα για τους Ετρούσκους καλλιτέχνες (πρώιμους Ιταλούς). Τα τεχνουργήματα είναι από μια τομή στην κορυφή της Ακρόπολης των Ερυθρών .

Ο Ηρόδοτος αναφέρει στην Ιστορία του, ότι "ο Ναός της Αθηνάς Πολιάδος στις Ερυθρές ήταν γνωστος στον αρχαίο κόσμο για τις περίφημες ιέρειες γνωστές σαν η Σίβυλλα." Σύμφωνα με την ελληνική και ρωμαϊκή μυθολογία, ήταν γυναίκες με την δωρεά των προφητικών δυνάμεων εκ μέρους του θεού Απόλλωνα. Η Ερυθραία Σίβυλλα ζωγραφίστηκε από τον Μιχαήλ Άγγελο από το 1508 - 12 σε μια τοιχογραφία από το παρεκκλήσι Καπέλα Σιξτίνα στο Βατικανό. Η πιο διάσημες Σίβυλλες ήταν αυτές των Ερυθρών και της Κύμης …….. κοντά στη Νάπολη της Ιταλίας. Η Ερυθραία Σίβυλλα πούλησε τα Σιβυλλικά βιβλία στον Ταρκίνιο τον τελευταίο βασιλιά της Ρώμης, τα οποία στεγάστηκαν στο ναό του Δία στο λόφο του Καπιτωλίου στην Ρώμη.

Erythrae –Lithri
From the article : “The lost Hellenic Communities of Tsesme province” by Catherine Tsounis in the Greek-American weekly newspaper Greek-News. January 19, 2009:

It was known as Lithri in Byzantine times and was a small village. It has Byzantine and Greek ruins. The Greek history of the village appeared finished in the 13th century, when the diocese of Erythrae was transferred to Tseme. From the 17th century, the village was reestablished. In the 1900ʼs, there were 1535 persons. In 1921, one year before the Asia Minor catastrophe, the villagers numbered 1800 persons. The ethnic composition was Greek Erythraean, immigrants from Chios and Crete. Their church of Saint Haralambos is high on a hill next to the archaeological site of Erythrae. The 17th century church of Agia Matrona is on a nearby peak. “A boyʼs school of 60 students and girlʼs school of forty students operated in the town,” said Stefanides. The merchant community of Lithri sent their best students overseas for advanced studies in Marseilles and Prague. The villagers were wealthy and had the means to send their youth overseas for study. They had many country chapels in the farm fields, where they cultivated cotton, wheat and tobacco, flowers, almond and olive trees, grape vineyards, ceramics and fishing industries. Their descendants are in Chios, Oinousses and Nea Erythrae in Attica. The point that must be stressed is that the Aegean islanders had a constant movement of habitation and trade with Asia Minor. They built colonies and lived there for work purposes. They returned to their islands when their work terminated.
In Erythrea were the summer home residences of people of the village Kato Panagia todays Tsiflik

A significant space is dedicated from the ancient city of Erythrae in the Izmir archaeological Museum. Findings from recent excavations include pottery, small offerings in bronze and ivory from 670-545 B.C. The ivory statues are of Cretan and Rhodian style. A Korean sculpture was found. It is one of the first examples of a large marble sculpture from Ancient times. Pausanias said Erythrae was built by Cretans and inhabited by Lycians, Carians and Pamphylians. The city was destroyed by the Persians after the mid 6th century B.C. It was ruled from 9th century B.C. by Athens. Graffiti on a bowl is from 6th century B.C. indicate the offerings belonged to the Temple of Athena Polis. The small lion figurines in bronze are from the first half of 6th century B.C. They resemble the large Lion statue from Bayindir that is in the Stoneworks Museum of Izmir. The small findings are the earliest Ionian examples of a lion type, that served as models for Etruscan artists (early Italians). The artifacts are from a trench on top of the Erythrae Acropolis.

Herodotus states in his History that “the Temple of Athena Polias at Erythrae was famous in the ancient world for their famous priestesses known as the Sibyl.” According to Greek and Roman mythology, they were women bestowed with prophetic powers by the God Apollo. The Erythaean Sibyl was painted by Michaelangelo from 1508-12 in a fresco from the Sistine chapel, Vatican. The famous Sibyls were the Erythraean and the Cumaean Sibyl who presided over the Apollonian oracle at Cumae, a Greek colony located near Naples, Italy. The Erythraean Sibyl sold the Sibylline books to Tarquin, the last King of Rome, that were housed in the Temple of Jupiter on Capitoline Hill in Rome.





Τετάρτη, 5 Ιουνίου 2019

Τσικουδιά. Από τη χλωρίδα του Λυθριού. Tsikoudia. Flora of Lithri (Erythrai)


Η  τζικουδιά  μαζί με τις κουντουρουδιές τις χαρουπιές είναι τα  χαρακτηριστικότερα δέντρα της Ερυθραίας. Από τα τσίκουδα της τζικουδιάς  που στη Χίο και στις Ερυθρές τα δίνανε για μεζέ στη σούμα –το ρακί-  έβγαζαν ένα λάδι πανάκριβο και πάρα πολύ καλό το τσικουδόλαδο που από τρία μπουκάλια ελαιόλαδο έπαιρνες ένα τσικουδόλαδο. Το βάζανε στα γλυκά κυρίως ή τηγανίζανε ορισμένα ψάρια. Με τα τσίκουδα επίσης έβαφαν πολύ ωραία τα μαντήλια τους σε ένα χρώμα τσικουδί δηλ. πρασινωπό  (Θ. Κοντάρα: Το Λυθρί της καρδιάς μας)

Το Λυθρί είχε πολλά κοινά με την απέναντι Χίο. Μια και  η τσικουδιά και τα προϊόντα  της ήταν κοινά και στις δυο περιοχές, αντλώ κάποιες πληροφορίες από σχετικά χιώτικα sites
Στο site της Νομαρχιακής αυτοδιοίκησης Χίου για τη χλωρίδα του νησιού διαβάζουμε:
Η  χιώτικη τσικουδιά (pistacia palaestina), είναι ένα δένδρο φυλλοβόλο, με μεγάλα φύλλα πράσινου χρώματος, σκούρου από πάνω και ανοικτού από την κάτω επιφάνειά τους. Οι καρποί του είναι μικροί με βιολετί χρώμα κατά τη φάση της ωρίμανσής τους και τρώγονται καβουρδισμένοι με αλάτι. Από τα τσίκουδα βγαίνει και ένα μυρωδάτο λάδι, που είναι φαγώσιμο, αλλά χρησιμοποιείται κυρίως για φαρμακευτικούς σκοπούς.

Κατά άλλους η τσικουδιά είναι ποικιλία της Pistacia palaestina και κατά άλλους είναι η πιστακία η τερέβινθος. Οι νόστιμοι και πικάντικοι καρποί της pistacia terebinthus κοκκορεβυθιάς  όταν είναι ώριμοι το φθινόπωρο συλλέγονται και χρησιμοποιούνται σαν ξηροί καρποί, φρέσκοι ή αποξηραμένοι και για τη παραγωγή ενός εδώδιμου θρεπτικού ελαίου του τσικουλόλαδου, που περιέχει ένα δυνατό συνδυασμό πρωτεϊνών και τανίνης και είναι νόστιμο, παχύ και μυρωδάτο, κατάλληλο για την ζαχαροπλαστική αλλά και ως καρύκευμα φαγητών.

Τόσα κοινά ανάμεσα σε δυο ελληνικούς τόπους που τους χώριζε μια λωρίδα θάλασσας  λίγων μιλίων.  Σήμερα με την εγκατάσταση  στο Λυθρί τούρκων από τα Βαλκάνια, τα λίγα μίλια χωρίζουν πια δυο τελείως διαφορετικούς  κόσμους.

Tsikoudia (a variation of   Pistacia) and  locust tree are the most characteristic trees of the area of Lithri (Erythrai). From  tsikouda (the seeds) of tsikoudia (pistacia) which in Chios and Lithri were offered as snacks accompanying souma or raki (alcohol from grapes) lithrians were producing an oil too expensive and very good called tsikoudolado.  Three bottles of  extract  give a bottle of oil. The oil was used  mainly for the sweets  or for  frying some fish.  With chikouda (seeds)  they also painted  their handkerchiefs in a very nice greenish color (Th. Kontaras: Lithri of our  heart)

Lithri had so many common things with it’s opposite Chios. Since  tsikoudia and its products were common to both regions, i draw some information from relatively Chian sites about it
At the site of the Prefecture of Chios for the flora of the island we read:
 Tsikoudia (pistacia palaestina) of Chios , is a deciduous tree, with large leaves of green, dark on top and open from their bottom surface. Its fruits are small with violet color during their ripening phase and eaten roasted with salt. From the seeds comes a fragrant oil, which is edible, but is mainly used for pharmaceutical purposes.

Some say that tsikoudia is a variety of pistacia palaestina but according to others is pistacia terebinthos. The delicious and spicy fruits of pistacia terebinthus, or tsikoudia, when ripened in autumn, are harvested and used as nuts, fresh or dried, and for the production of an edible vegetable oil (tsikoulolado), containing a strong combination of protein and tannin and is delicious, thick and scented, suitable for pastry but also as a spice.

So many common things  between two Greek places (Lithri until 1922) separated by a narrow sea lane of a few miles. Today, with the installation of Balkan turks at Lithri, , the few miles divide two completely different worlds.




Παρασκευή, 26 Απριλίου 2019

Πάσχα στη Μικρασιατική Ερυθραία

Πάσχα στη Μικρασιατική Ερυθραία

Από την Εύα Κασκάνη Durkan. Δημοσίευση στην εφημερίδα Πολιτικά της Λέσβου   
  
https://www.politikalesvos.gr/pascha-sti-mikrasiatiki-erythraia/?fbclid=IwAR1eX6PC29RB8vUou78yN-DZMjR_cuKaqwOtFuNRu29LpscHDfmF64XBOiM

Από το λεξιλόγιο των ημερών του Πάσχα.  

Αγιοργήτικα πούλουδα. Λουλούδια που Μάζευαν ανήμερα  του Αϊ Γιώργη   
Αντέτι. Έθιμο: Τη Λαμπροδευτέρα γινότανε το Αντέτι του σημαδιού. Τρκ. adet  Άντριδοι. Άντρες 
Αραρούτι. Καβουρντισμένο αλεύρι: Ηκάμναμε και τον ” χυλό” με αραρούτι (καβουρδισμένο αλεύρι), σιτάρι, καρύδια, ζάχαρη και κανέλλα και τονε μοιράζαμε για την μακαρία των κεκοιμημένων μας 
Αψηλή. Ψηλή 
Γαλαχτίζω. Ασβεστώνω 
Για. Ή 
Γλυκάδι. Ξύδι
Εδευτά. Αυτά εδώ:
Εδωνά. Εδώ: καλά είναι εδωνά
Ήρτε-αν . Ήρθε-αν: ήρτ’ο Λάζαρος, ήρταν τα βάγια.
Θένε. Θέλουνε
Θεριόρατα. Θεόρατα
Κάμνω. Κάνω.
Κεσκέκι. Παραδοσιακό φαγητό ανήμερα του Αγίου Γεωργίου. Το κεσκέκι παρασκευάζεται με κρέας, κοπανισμένο αποφλοιωμένο ολόκληρο σιτάρι και κρεμμύδια.  
Κολλίκια. Κόλλυρα ή κολλίκια: η γνωστή μας κουλούρα.
Κοπελούδα. Κοπελιά
Κούτσα. Κούκλα
Κρεμάζανε. Κρεμούσαν
Κρομυδότσοφλα. Κρεμυδόφυλλα
Κυρά Σαρακοστή. Τσουρέκι σε μορφή γυναίκας  με πόδια όσα ήταν οι εβδομάδες από την καθαρή Δευτέρα  μέχρι τη Μεγάλη Εβδομάδα. Κάθε Εβδομάδα που περνούσε έκοβαν και ένα πόδι.
Λαζαρικό. Δημοτικό τραγούδι για το Λάζαρο που έλεγαν τα παιδιά κρατώντας μια  κούτσα (κούκλα),  λουλουδάκια και τροκάνες
Λάζαροι. Πασχαλινά τσουρέκια. Έβαζαν και μαστίχα    
Λαζαροσάββατο. Το Σάββατο  του Λαζάρου
Λαμπροδευτέρα. Η Δευτέρα της Λαμπρής
Λωλαίνομαι. Τρελαίνομαι  
Μουζήθρες. Μυζήθρες
Μπαργιάκι. Μπαϊράκι (σημαία.). Μπαργιάκι τση Ανάστασης: Λάβαρο της εκκλησία με απεικόνιση της Ανάστασης  
Μπερεκέτι. Αφθονία αγαθών, ευλογία, πλούτος: Ο παπάς έραινε λουλούδια και νεραντζόφυλλα τον κόσμο. Βάζαμε τα λουλούδια που επιάναμε στο εικονοστάσι και στο πορτοφόλι μας για μπερεκέτι. Τρκ. bereket
Νενέκα. Υποκορ. της λ. νενέ (γιαγιά τούρκικα  nene)
Νιότριτο. Η Τρίτη του Πάσχα. Από το Νέα Τρίτη. Έτσι λέγεται και σε χωριά της Χίου  
Νύμφια (τα.). Οι ακολουθίες της Μ. Εβδομάδας
Ξεγκυλιστούν. Ξεκουμπιστούν: να ξεγκυλιστούν   να φύγουν. Ίσως από το ξε+ αγκύλι (αγκάθι). δηλ. να αποσπαστούν σαν το αγκάθι από το χέρι  
Ξόγανο του Ιούδα. Το σκιάχτρο (ξόανο) του Ιούδα που έκαιγαν τη βραδιά της Ανάστασης
Οβριοί. Εβραίοι
Ούλο. Όλο
Παγαίνω. Πηγαίνω: Κυριακή παγαίναμε στην εκκλησιά
Παιχνιδιάτορες. Οργανοπαίχτες  
Παναύρι. Πανηγύρι  
Παπαύγουλα. Αυγά πάπιας
Περντικαύγουλα. Αυγά πέρδικας
Πέφτη. Πέμπτη. Μεγάλη Πέφτη: Μεγάλη Πέμπτη (Πέφτη  λεγόταν και στην Κρήτη)  
Πιτάφιος. Επιτάφιος: Ο στολισμός  του Πιτάφιου  
Πολυπαιδούσα. Με πολλά παιδιά
Πούλουδα. Λούλουδα
Ριφάκι. Κατσικάκι. Λεγόταν όπως λέγεται μέχρι σήμερα στην Κρήτη
Σοπάκι. Ξύλο: Τις 10 το βράδυ γύριζε ο ντελάλης και με ένα ξύλο ( σοπάκι) χτυπούσε τσι πόρτες των σπιτιών. Τούρκικα sopa: (ξύλο, ραβδί
Τζεφαλή. Κεφάλι
Τότενες. Τότε
Τροκάνες. Ξύλινα κρόταλα
Φασκιωμένη. Με φασκιές

Σάββατο, 16 Φεβρουαρίου 2019

Ένας Λυθριανός απόφοιτος του γυμνασίου της Χίοu. A citizen of the town of Erythrai (Lithri) graduate from the High School of the city of Chios


Αντίγραφον
 ΓΥΜΝΑΣΙΟΝ ΧΙΟΥ
 ΑΠΟΛΥΤΉΡΙΟΝ

Ο Γεώργιος Μιχ. Σκαφίδας, εξ Ερυθρών, ετών 24 πατρός Ιερέως, ενεγράφη εις το Γυμνάσιον τούτο κατά το σχολικόν έτος 1893-1894 υπ’ αριθ. μητρώου 106, διακούσας δε πάντα τα εν αυτώ διδασκόμενα μαθήματα και την απολυτήριον δοκιμασίαν υποστάς, κρίνεται άξιος του βαθμού (8και 44/50)λ. καλώς και της εις το Πανεπιστήμιον φοιτήσεως. Διήγαγε ο εν των Γυμνασίω κοσμιαίως

Εν Χίω τη 8 Ιουλίου 1898

Ο ΓΥΜΝΑΣΙΑΡΧΗΣ (υπογρ.) Γ.Ι. Ζολώτας ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΑΙ (υπογρ. καθηγητών)

Σφραγίδα (ΕΦΟΡΕΙΑ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΧΙΟΥ) ότι ακριβές αντίγραφον.
Εν Χίω τη 10 Οκτωβρίου 1914.
Ο Γυμνασιάρχης Χ. Αλιμονάκης

ΣΗΜ. Ο φέρων το απολυτήριον τούτο γίνεται δεκτός εις το εν Αθήναις Πανεπιστήμιον κατ’έγγραφον απόφασιν του εν Ελλάδι υπουργείου των εκκλησιαστικών κτλ. διαβιβασθείσαν εις την Εφορείαν των Δημοσίων Σχολείων της Χίου δια του υπ’αριθ. 288/91 και από 17 Σεπτεμβρίου 1863 εγγράφου του εν Χίω Προξένου της Ελλάδος

Παρατηρήσεις. Από το έγγραφο μαθαίνουμε για ένα Λυθριανό (εξ Ερυθρών) το Γεώργιο Σκαφίδα ετών 24 το 1898 άρα γεννημένο στο Λυθρί το 1874. Ότι ο πατέρας του ο Μιχαήλ Σκαφίδας ήταν ιερέας του Λυθριού. Ίσως ήταν την περίοδο που ο μεγάλος παπάς του Λυθριού ήταν ο προπάππους Κων/νος Στριμπούλης. Ήταν προφανώς ιερέας και όταν ο γιος του εισήχθη στο γυμνάσιο το 1893-4 και όταν απεφοίτησε. Αν ο Γ. Σκαφίδας φοίτησε από το 1893-4, μέχρι το 97-8 σημαίνει πως η εκπαίδευση στο Γυμνάσιο ήταν 5ετής. Γιατί όμως πήγε στη Χίο; Δεν υπήρχε τότε γυμνάσιο στο Λυθρί; Ξέρουμε ότι αργότερα είχε γυμνάσιο και υποθέτω και πριν. Και οι δυο περιοχές ήταν τότε υπό Οθωμανική κυριαρχία για να πει κανείς πως στο Λυθρί δεν επιτρεπόταν σχολεία. Μήπως ήταν πιο φημισμένο το Γυμνάσιο της Χίου;
Τον ξαναβλέπουμε στη Χίο τον Οκτώβρη του 1914. Το Μάη της ίδιας χρονιάς είχαμε τον πρώτο διωγμό. Προφανώς θα είχε γυρίσει στο Λυθρί και θα είχε καταφύγει με την οικογένεια του το 14 στην απέναντι Χίο. Γιατί όμως ζήτησε αντίγραφο του απολυτηρίου; Είχε χάσει κατά το διωγμό τα έγγραφα; Άγνωστο. Στο ονομαστικό ευρετήριο αγροτών προσφύγων από το Λυθρί δικαιούχων αποζημιώσεων εξ ανταλλαγής αναφέρεται ένας Σκαφίδας Γεώργιος του Ιωάννου. Επίσης μια Σκαφίδα Γαρυφαλλιά χήρα του Γεωργίου. Άραγε είχε κάποιος από τους δυο σχέση με το Σκαφίδα του απολυτηρίου;

Ντοκουμέντο που είναι αναρτημένο στα γραφεία των Συλλόγων Αλατσατιανών και Τσεσμελήδων της Αθήνας


HIGH SCHOOL OF CHIOS ISLAND

GRADUATION CERTIFICATE

According to a graduation certificate from the High school of Chios city dated 8th of July 1898, a citizen from Erythrai (Lithri) named George M.  Skafidas, 24 years old and  a priest’s son,  attended lessons during the years 1893-1898 and  graduated  passing  successfully the exams with the degree  8 and 44/50 judged worthy for entering Athens University.  A copy of the certificate was asked again during the year  1914

Remarks. From the document we learn: That his father Michael Skafidas was a priest at Lithri. He was obviously  priest and when his son was admitted to high school in 1893-4 and when he graduated.  If G. Skafidas studied from 1893-4, until 97-8,  means that High school education these years  lasted 5 years. But why did he go to Chios? We know  that at Lithri  there was a high school too.  Was the High school of Chios most famous?  We see  him again in Chios during  October 1914. In May of that year there was the first persecution  of Greeks by  the Turks. Apparently he would have returned to Lithri  after  finishing his studies at university and would have resorted with his family during  1914 on the opposite  island of Chios. But why did he ask for a copy of the certificate? Were lost his  documents during the persecution?  What  was the subject of his studies  at university? Unknown. In the nominative index of refugee farmers from Lythri  entitled to compensation, someone  Georgios Ioannis Skafidas is mentioned. Also a widow of someone  George  Skafidas  Did one of  those have a relationship with Skafidas  of the certificate above?  

Document posted at the office of Alatsata and Tsesme Associations




Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Πληροφορίες από τη συγγραφέα  Ευγενία Καλαγκιά-Μουρατίδου

Η Σχολή της Χίου λειτούργησε στο χώρο αυτό από το 1792, με εισήγηση του Αγ. Αθανασίου του Παρίου. Υπήρξε κέντρο διαφωτισμού και σ' αυτό σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε ο μεγαλύτερος Έλληνας διαφωτιστής ο Χιώτης Αδαμάντιος Κοραής. Ο τελευταίος διατηρούσε τακτική αλληλογραφία με τον Νεόφυτο Βάμβα, που διηύθυνε τη Σχολή.
Σημαντικοί διδάσκαλοι της Σχολής υπήρξαν ο Κωνσταντίνος Βαρδαλάχος και ο Ιωάννης Τσελεπής. Η Σχολή, μέχρι την καταστροφή της Χίου το 1822, λειτουργούσε υποδειγματικά διαθέτουσα μεγάλη Βιβλιοθήκη και τυπογραφείο. Οι μαθητές της Σχολής προέρχονταν από όλη την Ελλάδα, υπήρξαν δε και μαθητές από την Αμερική.
Αρκετά χρόνια μετά την καταστροφή, το 1839, η Σχολή επαναλειτούργησε ως Γυμνάσιο Χίου και  το 1863 αναγνωρίστηκε ως Γυμνάσιο ισότιμο με εκείνα της ελεύθερης Ελλάδας. Στο Γυμνάσιο αυτό υπηρέτησαν ως διευθυντές, αξιόλογες προσωπικότητες, όπως ο Κωνσταντίνος Κόντος καθηγητής Πανεπιστημίου, ο Γεώργιος Ζολώτας ιστορικός της Χίου, ο Γεώργιος Σουρίας, ο Νικόλαος Παπαδάκης καθηγητής της Αρχαιολογίας, ο Παντελής Κοντογιάννης καθηγητής της Ιστορίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και πρώτος Πρύτανης, ο Γεώργιος Μαδιάς κ.λ.π. Μεταξύ των καθηγητών πρωτεύουσα θέση κατέχει ο Kωνσταντίνος Άμαντος, Βυζαντινολόγος, ακαδημαϊκός, καθηγητής Πανεπιστημίου. 
Το Σχολείο λειτούργησε στις αρχές του περασμένου αιώνα και με εμπορικό τμήμα μέχρι της ιδρύσεως της Εμπορικής Σχολής στη δεύτερη δεκαετία του 20ου αιώνα. Στο υπόγειο φιλοξένησε για αρκετό χρόνο την αρχαιολογική συλλογή που απετέλεσε τη βάση του Αρχαιολογικού Μουσείου που στεγάστηκε το 1921 στο τζαμί της Χίου. Επίσης, την Εθνολογική και Λαογραφική συλλογή Αργέντη, μέχρι την μεταστέγασή της στο Β΄ όροφο της Βιβλιοθήκης Κοραή. Το Γυμνάσιον Χίου γύρω στις αρχές του 20ού αιώνα μετονομάστηκε σε Γυμνάσιον Αρρένων Χίου.

Ο Γεώργιος Ι. Ζολώτας γεννήθηκε το 1845 στα Καρδάμυλα της Χίου και σπούδασε Φιλολογία και Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία, όπου ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα άρθρα του για το βουλγαρικό ζήτημα, στην εφημερίδα "Πανόπη" της Σύρου. Επίσης, υπηρέτησε ως γυμνασιάρχης στο γυμνάσιο της Χίου και ταυτόχρονα ξεκίνησε τη συγγραφή της ιστορίας της Χίου, την οποία του ανέθεσε ο επιχειρηματίας Παύλος Στεφάνοβικ Σκυλίσσης. Ο Ζολώτας πέθανε τον Ιούλιο του 1906, χωρίς να προλάβει να ολοκληρώσει τη συγγραφή της ιστορίας της Χίου.
  
SCHOOL'S HISTORY 

Information by author: Evgenia Kalagia-Mouratidou

The School of Chios has been operating in this area since 1792,following Saint Athanasius of Paros suggestion. It was a center of enlightenment and in this,  important role played the greatest Greek enlightener  the Chian  Adamantios Korais. The latter kept regular correspondence with Neofytos Vamvas, who directed the School. Important teachers of the School were Constantine Vardalahos and Ioannis Tselepis. The School, until the destruction of Chios in 1822, functioned exemplarily with a large library and printing house. The students of the School came from all over Greece, and there were also students from America. In 1839 several years after the disaster,  the School re-opened as a Gymnasium (High School)  in Chios, and in 1863 it was recognized as a Gymnasium(High School)  equivalent to that of free Greece. In the Gymnasium (High School)  served  distinguished personalities such as Konstantinos Kontos Professor of the University, Georgios Zolotas, historian of Chios, George Sourias, Nikolaos Papadakis, Professor of Archeology, Pantelis Kontogiannis Professor of History of the University of Thessaloniki and First Rector, Georgios Maddias and others. Among the professors, Constantinos Amantos, a Byzantinologist, academician, professor of the University, holds a leading position.

The School functioned at the beginning of the last century and with a commercial department until the founding of the Commercial School  in the second decade of the 20th century. In the basement was hosted for a long time the archaeological collection which formed the basis of the Archaeological Museum, which was housed in 1921 in the mosque of Chios. Also,  Argenti’s Ethnological and Folklore Collection  until its transfer to the 2nd floor of the Korai Library. The Gymnasium of Chios around the beginning of the 20th century was renamed  as  Chios  High School for boys  

Georgios I. Zolotas was born in 1845 in Kardamyla, Chios, and studied Literature and Law at the University of Athens. He dealt with journalism, where his articles in the newspaper "Panopi" of Syros, on the Bulgarian issue, are particularly interesting.  He also served as a headmaster  at Chios High School and at the same time started writing the history of Chios, which was commissioned by the businessman Pavlos Stefanovik Skylissis. Zolotas died in July 1906, without completing the writing of the history of Chios.

Πέμπτη, 3 Ιανουαρίου 2019

Μαρμάρινη μάσκα τραγωδού από τις Ερυθρές.Marble mask of tragedian from Erythrai.

Μαρμάρινη μάσκα τραγωδού από τις Ερυθρές. Προφανώς από το χώρο του Θεάτρου Marble mask of tragedian from Erythrai. Obviously from the Theater


Διάφορες μάσκες τραγωδίας. Various tragedy masks


Τετάρτη, 2 Ιανουαρίου 2019

Αφιερωματική επιγραφή του 5ου-6ου αιώνα μ. Χ από την περιοχή των αρχαίων Ερυθρών (Ιωνία). Dedicatory inscription of 5th-6th century AD from the territory of ancient Erythrai (Ionia-Asia Minor)

Σε εγχάρακτη αφιερωματική επιγραφή σε μαρμάρινη πλάκα μάλλον διάτρητο θωράκιο σπασμένο σε δύο τμήματα από την ευρύτερη περιοχή των Ερυθρών διαβάζουμε:

 "Ιωάννης ο ευλαβ(έστατος) διάκο(νος) κ(αι) ιητρός υπέρ ευχής εμαυτο(ύ)"

Η επιγραφή εντοπίστηκε από τον J. Keil*: Forschungen in der Erythraia στις αρχές του 20ου αιώνα στην τοποθεσία Sahib στο άκρο της χερσονήσου των Ερυθρών (ίσως το Saip κάτω από τα Καράμπουρνα). Εκεί χρησιμοποιούνταν ως καφασωτό παράθυρό νεώτερου σπιτιού και αντιγράφηκε πρόχειρα. Σύμφωνα με τον Keil η πλάκα μεταφέρθηκε από την περιοχή Αγία Παρασκευή (Κιόστε). Το κείμενο ήταν χαραγμένο στο επάνω πλαίσιο. Σήμερα η θέση της είναι άγνωστη.

Σχόλια: Ο Ιωάννης από τις Ερυθρές ευχήθηκε για τον εαυτό του. Στοιχείο ενδεικτικό ίσως της οικογενειακής του κατάστασης (εννοεί ότι ίσως ήταν χήρος). Πολύ συχνά το ιατρικό επάγγελμα ασκείτο από κληρικούς.
Σχετικά με τη χρονολόγηση της επιγραφής η μόνη ένδειξη περιορίζεται στη χρήση του επιθέτου ευλαβέστατος. Στις επιγραφές του καταλόγου (εννοεί που παραθέτει η ερευνήτρια) ο τίτλος του ευλαβέστατου συνοδεύει το όνομα του επισκόπου σε δυο επιγραφές του β μισού του 5ου αιώνα. Κατά τη διάρκεια των 5ου -6ου αιών. η χρήση του επεκτείνεται και συνοδεύει το αξίωμα κατωτέρων κληρικών, όπως πρεσβυτέρου, διακόνου, διακόνισσας, και πρωταναγνώστου.
Την ίδια διατύπωση και συντομογράφηση «Υπέρ ευχής ο εβλαβ(έστατος ) διάκο(νος) εαυτού» συναντούμε και σε επιγραφή του 5ου-6ου αιώνα από τις γειτονικές Κλαζομενές. Χρονολόγηση 5ος-6ος αιώνας (;)

*Ο Ιωσήφ Keil (1878-1963) ήταν Αυστριακός ιστορικός, επιγραφολόγος και αρχαιολόγος. Άρχισε τη σταδιοδρομία του το 1904 σαν επιστημονικός γραμματέας στο Αυστριακό αρχαιολογικό Ινστιτούτο της Σμύρνης. Έκανε ανασκαφές σε διάφορες αρχαιολογικές περιοχές στη Μικρά Ασία και ηγήθηκε των ανασκαφών της Εφέσου.

Πηγή: Αρχοντούλας  Αναστασιάδου. Η χορηγία στις ανατολικές επαρχίες της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Αφιερωματικές και κτητορικές επιγραφές ναών της Μ. Ασίας (4ος -15ος Αι.)


On an engraved dedicatory inscription on a marble slab rather perforated shield broken into two sections, from the territory of ancient Erythrai (Dating 5th-6th Century ?) we read:

"John the pious deacon and doctor in favor of self-esteem"

The inscription was identified by J. Keil: Forschungen in der Erythraia at the beginning of the 20th century at the Sahib site (maybe Saip near Karaburun) at the edge of the Erythraean peninsula. It was used as a newer-looking window and was copied shortly. According to Keil, the plate was moved from Agia Paraskevi (Kioste). The text was engraved in the upper frame. Today its position is unknown.

Notes: John of Erythrai wished for himself. This element is indicative of his family status (means that he may have been a widow). Very often the medical profession was practiced by clergy. With regard to the dating of the inscription, the only indication is limited to the use of the epithet pious.
In the inscriptions on the list (the researcher quotes) the title of the pious accompanies the bishop's name in two inscriptions of the second half of the 5th century. During the 5th-6th centuries its use expands and accompanies the title of lower clergy, such as the presbyter, the deacon, the minister.
The same wording and abbreviation " The pious diacon for the his welfare" we can also see in the inscriptions of the 5th-6th centuries by neighboring Clazomenes.

 Data: Archondoula Anastasiadis: Sponsorship in the eastern provinces of the Byzantine Empire. Quaint and possessive inscriptions of the temples of Asia Minor (4th-15th century AD).

Josef Keil (13 October 1878 – 13 December 1963) was an Austrian historian, epigrapher and an archaeologist. He began his career in 1904 as a scientific secretary at the Austrian archaeological institute In Smyrna. He excavated archaeological sites in Asia Minor. He led the excavations in Ephesus.

Η απεικόνιση της επιγραφής είναι υποθετική. Τhe display of the inscription is hypothetical

Δευτέρα, 31 Δεκεμβρίου 2018

Ονομαστικό ευρετήριο αγροτών προσφύγων από το Λυθρί δικαιούχων αποζημιώσεων εξ ανταλλαγής

Το Υπουργείο Γεωργίας και η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων για την ευχερέστερη τακτοποίηση των αγροτικών αποζημιώσεων κατάρτισε το 1928 ονομαστικό ευρετήριο των αρχηγών οικογενειών αγροτικώς εγκατεστημένων και των μελών αυτών των οικογενειών δικαιούχων αποζημιώσεων εξ ανταλλαγής. Ο καταρτισμός του ευρετηρίου έγινε με βάση τις υποβληθείσες δηλώσεις αποζημίωσης των προσφύγων. Σε κάθε όνομα σημειώνεται (εντός παρενθέσεως) ο αριθμός της υπεύθυνης δήλωσης του αγρότη.
Στον παρακάτω πίνακα έχω συγκεντρώσει τα ονόματα των Λεθριανών που αναγράφονται στο ευρετήριο. Από ότι έμαθα μέσα συμπεριλαμβάνονται και οι εγκατεστημένοι στη Νέα Ερυθραία που ήταν τότε αγροτική περιοχή. Ίσως κάποια μου έχουν διαφύγει. Έτσι και αλλιώς τα στοιχεία είναι ελλιπή. Βλέπεις π.χ. το διπλανό Ρεϊς Ντερέ με πολλαπλάσιο αριθμό δικαιούχων. Σε πολλά από τα επίθετα ανέφερα εντός παρενθέσεως κυρίως τις κοντινές στο Λυθρί περιοχές που αυτό απαντάται. Εδώ μια μικρή ψηφίδα για ένα πιο ολοκληρωμένο πίνακα των Λεθριανών στο μέλλον


Αθηνιώτης Γεώργ. Νικολ. (1671)
Ανδρεαδάκη Μαρία του Νικολάου(4843) (και σε Ραιδεστό και Αγ. Παρασκευή Κρήνης)
Ανδρεαδάκη Στέλλα ή Στυλιανή του Ιωάννου (4823 και Α821)
Ανδρεαδάκης Δημήτριος του Νικολ. (835)
Ανδρεαδάκης Ιωάννης του Νικολ.(4822)
Ανδρεαδάκης Νικόλαος του Ιωάνν. (4842) (και σε Αγία Παρασκευή και Βρύουλλα)
Ανδριώτης Τζάνος του Ιωάννη(4202) (και στα Ρεϊς Ντερέ, Μολδοβάνι, Αλάτσατα κλπ)
Ανδριώτη Μαρία του Τζάνου το γένος Ιωάνν. Γέρακα (4203)
Αργυράκη Παρθένα του Α. το γένος Χρή. Κουτσομιχάλη(7348)
Αργυράκης Α. (κληρονόμοι) (7348) (σε Μολδοβάνη)
Ασβεστάς Νικόλαος του Δημητρίου(126557) (σε Ρεις Ντερέ, Σόμα, Καραγλανιά και Κριτζάλια Εφέσου)

Βαζαχής Αντών. του Κων/νου (7743)
Βαλαμβάνη Όλγα του Νικ. (4216)
Βαλαμβάνης Νικ. του Πέτρου (4215)
Βαλαχής Θεόδ. του Δημητρ. (21986) (σε Ρεις Ντερέ)
Βαρδαλάς Νικ. Λιθροί Εφέσσου (3201) (σε Κοκάργιελί Σμύρνης, μελί, Αλάτσατα)
Βαρίκος Γεώργ. του Αντων.(887)
Βοργιάς Αντώνιος του Γεωργ. (7349)(σε Αλάτσατα και Βρύουλλα)
Βοργιάς Γεώργιος (κληρονόμοι) (7369 και 7349)
Βοργιάς Λάμπρος του Γεωργίου (7369)
Βουγκάς Δημ. του Στεφάνου ή του Αντωνίου (882)
Βουγκάς ή Μουγκάς Νικ. του Δημητρ. (881)
Βουλγαράκη Μαρία Λιθρί Εφέσσου (3061) (σε Νυμφαίο, Αλή Αγά Κικαγάτς Εφέσσου κ.α)
Βουρλιώτης Νικόλ. του Παντελή (4788) (σε Ν. Έφεσσο, Αξάρι, Βουρλά κα)

Γαλανού ή Ροζάκης Ιωάννης του Δημ. (192) (σε Μολδοβάνι κ. α. Γαλανός σε Αλάτσατα, Ρεις Ντερέ κ.α)
Γαλατιανός Νικ. του Δημ. (5060) (σε Αλάτσατα κ.α)
Γέρακας Ιωάν. του Στεφ.(4207)
Γεωργατζής Δημοσθ. του Γεωργ. (5338 και Λυθρί 15141)
Γεωργουδάκη Αικατερ. σύζ. Ισιδ. (5067) (σε Ρεις Ντερέ, Κάτω Παναγιά, Αλάτσατα)
Γιατζούνης ή Κατζούνης Κων/νος του Αντ. (4304)
Γκακάς Γεώργ. του Κων/νου Λυθρί-Ερυθρών (3646) (και σε Ρείς Ντερέ, Κιλισμάνιον Βρυούλλων)
Γκακάς Εμμαν. του Κων/νου(2539)
Γκακάς Κων/νος του Γεωργ. Λιθρί-Ερυθρών (3660)
Γκαμίλλης Κων/νος του Ιωάννου (5044)(σε Βρύουλλα, Γκαμίλης ή Καμίλης σε Αλάτσατα)
Γκαράλης Γεώργ. του Τριαντάφυλλου (1241) (και σε Ρείς Ντερέ)
Γκατζούνη Ειρήνη του Ιωάν. το γένος Ιωάν. Γκαγκά (1014)
Γκατζούνης Ιωάνν. του Αντων. (126194)
Γκατζούνης Ιωάνν. του Κων/νου (1013)
Γκολές Ιωάν. του Γεωργ. Λιθρί (3649) (και σε Αλάτσατα,Ανατ. Θράκη)
Γούναρη Ειρήνη του Κων/νου (573) (και σε Αλάτσατα, κ.α)

Δαλαβέρα ή Δούκα Αγγελική του Δημητρίου (7401)
Δαλαβέρας Σταμάτιος του Αντωνίου (7403) (και σε Αγία Παρασκευή)
Δεληγιάννης Δημήτριος του Γεωργ. (Ερυθρά-Κρήνης) (990)(σε διάφορες περιοχές)
Διαμαντιδάκης ή Τσουβαλάς Λάμπρος του Κων/νου (2530)
Διαμαντίδη ή Διαμαντιδάκη Εριφύλλη του Κων/νου το γένος Κων. Κατζούνη (4206Μ)
Διαμαντίδης ή Διαμαντής Κων/νος του Μάρκου (4205) (σε Γενή Λιμάνι κ.α)

Ηλιάδου Αργυρώ σύζ. Εμμαν. το γένος Γεωργ. Κεφάλα (79361)
Καλαφάτης Σταύρος του Κ. (99) (σε Βρύουλλα και αλλού)
Καλλικάντζαρος ή Καλλικαντζαράκης Μιχ. του Σταμ (3047)
Καμίτσης Γεώργιος του Ι. (996) (σε Μελί)
Κανακάρα Δέσποινα του Κων/νου το γένος Παράσχου Καραντή (2186)
Κανακάρης Κων/νος του Δημητρ. (3285) (σε Ρεϊς Ντερέ και αλλού)
Καραβόλας Παράσχος Λιθρί-Εφέσου (3041) (και σε Μελί)
Καραβόλου Φιλίτσα Λιθρί-Εφέσου (3041)
Καραδημητρίου Δημήτριος του Χριστοφή (2201 και 21988)
Καράλη Σοφία του Αλέξ. το γένος Μάρκου Σεμένη (4786)
Καράλης Αλέξαν. του Γεωργίου (4785) (σε Αλάτσατα και Γενή Λιμάνι)
Καράλης Αντώνιος του Τριανταφύλλου (1018)
Καραπιπέρης Κυριάκος του Κων/νου (3045) (Σεβδίκιοϊ, Μουραδιέ Εφέσσου κ.α)
Κάργατζη Μαρία του Ιωάν. το γένος Δημ. Τσικουδή
Κάργατζης Κων/νος του Νικολάου (7863) (σε Ρεϊς Ντερέ και Αλάτσατα)
Καριώτης Γεώργιος του Ιωάννου (1022) (σε Κρήνη, Βρύουλλα, Αλάτσατα)
Κασσομένος Γεώργιος του Στεφάνου (1809)
Κασσομένος Κων/νος του Στεφάνου Λυθρί-Κρήνης (1800)
Κατζούνης ή Γιατζούνης Κων/νος του Αντων. (4204)
Κατσάφαρης Αλέξανδρος του Στεφ. (4789)
Κατσάφαρος Αντώνιος του Γεωργίου ( 4821)
Κατσάφαρος Νικόλαος του Κων/νου (4848)
Κατσαφάρου Φιλία του Νικολ. το γένος Ιωάν. Μπουζά (μήπως όμως Μπουγά;) (4849)
Κέλη Παρασκευούλα του Κων/νου το γένος Ι. Μαλούπα (21989) (σε Μελί , Ανατ. Θράκη)
Κεφάλα Αικατερίνη του Παντελή Λιθρί-Κρήνης (4809)
Κεφάλα Αικατερίνη χήρα του Γεωργ. το γέν. Γεωργ. Γκαραλή (79355)
Κεφάλα Ροδαλή του Γεωργ. (79353)
Κεφάλας Ανδρέας του Γεωργίου Ερυθρά-Αϊδινίου (81781)
Κεφάλας Ανδρέας του Παντελή (4792)
Κεφάλας Αντώνιος του Παντελή (7341)
Κεφάλας Αντώνιος του Γεωργίου (79339)
Κεφάλας Ανδρέας του Γεωργίου (79356)
Κεφάλας Δημήτριος του Γεωργίου (79254)
Κεφάλας Ιωάννης του Αντωνίου (7363)
Κεφάλας Ιωάννης του Παντελή(4784)
Κοζής Κων/νος του Γεωργ. (152223)(και σε Γενή Λιμάνι)
Κόζια ή Κοτζά Χαρίκλεια του Χαραλ. το γέν. Ανδρέου Πολωνίδου (167627) (σε Προύσσα, 40 Εκκλ.)
Κομνιάς Κων/νος του Δημητρ. Ερυθρά-Αϊδινίου (81781)
Κουτρουλιός Ιωάννης του Θέμελη (8579)
Κωστογλάκης Αναστάσιος του Κω/νου (1017)
Κωστογλάκης Κων/νος του Αναστασίου (1047)

Λιόλιος Χρήστος Λιθρτί-Εφέσσου (3201) (σε Τσεσμέ κ.α)

Μακαρονάς Γεώργ. του Δημ.(1400)
Μακαρόνας Δημ. του Νικολάου (3046)
Μακαρώνας Κων/νος του Νικολ. (5041) (Σε Σμύρνη, Αλάτσατα)
Μαλούπα Μαρία του Ι. (21995)(Μαλούπας σε Ρείς Ντερέ)
Μαλούπος Ευαγγ. του Εμμαν. (21905)
Μαλούπος Εμμαν. του Ι. (21996)
Μαρινάκης Νικόλ. του Ιωάννου Λυθρί –Ερυθρών (5408)(Βουρλά, Αλάτσατα, ΡεΙς Ντερέ)
Μαυρογιάννης Κων/νος του Δημ. (6556)
Μιχάλαρος ή Μιχάλας Δημήτρ. του Ιωάννου Λυθρί (2685) (και σε Βουρλά)
Μπαγιάτης Σταύρος του Νικολ. (10100.01)(και σε Βουρλά, Αλάτσατα)
Μπαλαμπάνης Γεώργ. του Πέτρ. (1268)
Μπαρίκος Κων/νος του Εμμ. (4837)
Μπαρίκου Μαρία του Κων/νου του γένος Ιωάν. Μπουγκά(4838)
Μπαρούμας Δημήτρ. του Κων/νου Λιθρί (Ερυθρών) (3647)(και σε Ρείς Ντερέ)
Μπόζη Κυριακούλα του Ανδρέα το γέν. Ιωάν. Φραγκούλη (κληρονόμοι) Λιθρί (774)
Μπόζης Ανδρέας του Ιωάν. (773) (επίθετο που απαντάται σε Θράκη. Μπόζης ή Μπότσης σε Δαρδανέλλια)
Μπόζης Ιωάν. του Ανδρέου Λιθρί-Ερυθραί (774)
Μπόζης Νικόλ. του Ιωάν. Λιθρί-Ερυθραί (775)
Μπουγγάς Στέφανος του Ιωάν. (4847)
Μπουγκάς Δημήτρ. του Ιωάν. Ερυθραί (Λιθρί)(5042)
Μπουγκάς Κων/νος του Ιωάν. Ερυθραί (Λιθρί)( 5045)
Μπουγκάς ή Μουγκάς Νικόλ. του Δημητρ. (881)

Νικάκης Αντώνιος του Δημητρ. (8655 και 8061)

Πακούρη Φιλιώ του Παν. το γέν. Νικολ Αθηνιωτάκη (4824)
Παντελάκης Κων/νος του Γ. (993)
Πέτικας Γεώργ. του Λάμπρου Λιθρί-Ερυθρών (2527) (Σε Κριτζάλια Εφεσ., Σμύρνη)
Πέτικας Δημήτρ. του Παντελή (2527)
Ποδιά Αικατερ. του Δημ. (4217)
Ποδιά Μοσχούλα του Αναστασίου το γένος Μπαρούμα Κων/νου Λυθρί-Ερυθρών (5414)
Ποδιάς Αναστάσιος του Γεωργίου (5413)
Ποδιάς Ιωάννης του Γεωργ. (5430)
Ποδιάς Νικόλ. του Γεωργ. (5081)

Ροζάκη ή Γαλανού Δέσποινα του Ιωάννη το γένος Γεωργίου Σέγγου (192)
Ροζάκης Γεώργιος του Δημητρίου (822) (σε Αλάτσατα, Κάτω Παναγιά, Μηχανιώνα)
Ροζάκης Ιωάννης του Δημητρίου ή Γαλανού (1921)

Σέγκος Γεώργιος του Αντων. (7435)
Σιρβίτου Άννα του Γεωργ. το γένος Γεωρ. Μαυρογιάννη (7392)
Σκαφίδα Γαρυφαλλιά χήρα του Γεωργίου (1021)
Σκαφίδας Αντώνιος του Κων/νου (1020) (σε ΡεΪς Ντρέ, Τσεσμέ, Οβατζίκ)
Σκαφίδας Γεώργιος του Ιωάννου (5416)
Σκαφίδας Δημήτριος του Κων/νου (1016)
Σκαφίδας Ιωάν. του Κων/νου (1403)
Στριμπούλη Ουρανία του Ιωάννου Ερυθραία-Κρήνης(8061)
Στριμπούλη Ουρανία του Ιωάννου το γένος Γεωργίου Σέγκου Ερυθρών-Κρήνης (8656)
Στρυμπούλης Γεώργιος του Θεοδώρου (1264)
Στρυμπούλης Κων/νος του Θεοδώρου (1263)

Τέκκας Πέτρος του Παντελή (7433) (Τέκας σε Ραιδεστό)
Τζιζεράκη Μαρία του Κων/νου το γένος Παντελή Μπακούρη (4831)
Τζιζεράκης Ιωάννης του Γεωργ. (4827)
Τζιζεράκης Κων/νος του Γεωργ. (4830)
Τουρλούκος Πέτρος του Γεωργ. (5624) (Τουρλούγκας-ούγκος σε Ρεις Ντερέ)
Τσακίρης Κων/νος του Δημητρ. (1011)
Τσακίρης Συμεών του Δημητρ. (1244)
Τσιεράκης ή Τσίρας Νικόλαος του Γεωργ. (7434)
Τσικούδης Αντώνιος του Δημητρ. Λυθρί-Τσεσμές (83369)
Τσικούδης Ιωάννης του Δημητρ. (4802 και 7434)
Τσουβαλά Αργυρώ του Λάμπρου το γέν. Νικ. Μωραϊτάκη (2531)
Τσουβαλά Άννα του Ιωάννη το γένος Κω/νου Γκαγκά (572)
Τσουβαλάς Απόστολος του Ι (κληρονόμοι) (572) (σε Σιβρίσαρι, ΡεΊς Ντερέ κ.α )
Τσουβαλάς ή Διαμαντιδάκης Λάμπρος του Κων/νου Λιθρί-Ερυθραί (2530)
Τσουβαλάς Ματθαίος του Ιωάννη (κληρονόμοι) (573)

Φραγγούλης Δημήτρ. του Γ. (992)

Κυριακή, 30 Δεκεμβρίου 2018

Επιτύμβιο από τις Ερυθρές ρωμαϊκής περιόδου. Funerary inscription from Erythrai of roman period

Ανάμεσα στα εκθέματα του μουσείου του Τσεσμέ βρίσκεται αφιερωματικό επιτύμβιο ρωμαϊκής περιόδου (όπως δείχνουν το κάπως άτεχνο ανάγλυφο και η γραφή π.χ. c αντί Σ) που  είχαν αφιερώσει δυο αδέρφια στη μνήμη της μητέρας τους. Όπως γράφει:  
                                                           
ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΑΣΚΛΗΠΙΑΔΟΥ ΚΑΙ ΧΑΡΙΚΛΗΣ ΤΗ ΜΗΤΡΙ ΜΝΗΜΗΣ ΧΑΡΙΝ 


In Tsesme museum  is a funerary inscription from Erythrai of roman period. Ιs  a dedication  from two brothers  to their mother. In the inscription we read: 

DIOGENES AND CHARIKLES (SONS) OF ASKLEPIADES IN MEMORY OF THEIR MOTHER

Τρίτη, 18 Δεκεμβρίου 2018

Αίτηση αποζημίωσης και επιδίκαση της από την Εκτιμητική Επιτροπή της Κοινότητας Ερυθρών

Αυτήν την ανάρτηση δεν την έκανα  για να δείξω τις περιπέτειες της ξεριζωμένης από εκεί οικογένειας της μητέρας μου μια και  παρόμοιες  ιστορίες  έζησαν οι περισσότεροι από τους πρόσφυγες. Ήταν μια αφορμή για να θυμίσω  την όλη διαδικασία και επί πλέον  κάποια  στοιχεία  που αντλήθηκαν για την προγονική εστία, ένα ακμαίο μέχρι  το 22 μεγαλοχώρι των ακτών της Ιωνίας. Το Λυθρί που ήταν πάνω στα ερείπια των αρχαίων Ερυθρών μιας από τις πιο μεγάλες και πιο  σημαντικές πόλεις της Ιωνίας που έδωσε και το όνομά σε μια ολόκληρη χερσόνησο αυτήν της Ερυθραίας. Τα έγγραφα θύμισαν τοπωνύμια, παράγοντες του τόπου, λίγα από τα όσα άφησε πίσω της μια πρόσφυγα. Γιατί αυτά δεν ήταν μόνο κάποια στρέμματα ή  κτίσματα. Άφησε αναμνήσεις, τάφους γονιών, ιερά και όσια που τίποτα από αυτά δεν μπορούσαν να μπουν σε μια κόλλα χαρτί, ούτε να αποζημιωθούν  γιατί δεν θα έφτανε όλο το χρυσάφι του Μίδα από τις κοντινές Σάρδεις. Ένα μικρό λιθαράκι στην τοπική ιστορία απλά, γιατί πίσω υπήρχε ανείπωτος πόνος που δεν  μπορεί να περιγραφεί. Αυτός ίσως λύγισε λίγο αργότερα την πρωταγωνίστρια της ιστορίας. Ας είναι  αιωνία η μνήμη της

Η γιαγιά Ουρανία Ιωάννου Στριμπούλη το γένος Γεωργίου Σένγκου με τόπο καταγωγής το χωριό Λυθρί (Ερυθρές) της Ιωνίας από τον Καζά Κρήνης και το Σαντζάκι Αϊδινίου έζησε την τραγωδία του ξεριζωμού το 1922. Με τα τρία από τα τέσσερα παιδιά της εγκαταστάθηκε στο χωριό Βαβέλους Σητείας του Νομού Λασηθίου.

Στις 20.9. 1924 έκανε δήλωση (αρ. πρωτοκ. 2055 αρ. πράξεως 302) εκκαθαρίσεως της κινητής και ακίνητης περιουσίας σύμφωνα προς την από 30 Ιανουαρίου 1923 Ελληνοτουρκικήν Σύμβασιν περί ανταλλαγής των πληθυσμών στη Μικτή επιτροπή επί της ανταλλαγής των ελληνοτουρκικών πληθυσμών.
Όπως προκύπτει από τα σχετικά έγγραφα η Εκτιμητική Επιτροπή της Κοινότητας Ερυθρών ήταν στο Υπουργείο Γεωργίας/ Γενική διεύθυνση Ανταλλαγής στην Αθήνα

Στη δήλωση γίνεται λεπτομερής περιγραφή της ακίνητης περιουσίας όπως βλέπουμε στους παρακάτω πίνακες:

                                                          ΠΙΝΑΞ Α
Ακίνητα ανήκοντα εις τον αιτούντα εις το χωρίον ( εδώ βλέπε Λυθρί)

Άμπελος 18 στρεμ. σταφίδα εις θέσιν Αϊ Νταντάνη/  2(;) στρεμ. εις θέσιν Γιωργάτζη/ Αγρός 30 στρεμ.  εις θέσιν Αϊ Νταντάνη/ Αγρός 3 στρεμ. εις θέσιν Σένγκο/ Αγρός 102 στρεμ. εις θέσιν Αλάνι/ Αγρός 6. στρεμ. στο χωριό/ Καφενείο στο χωριό
                         
Προέλευση: Εκ κληρονομίας γονέων και συζύγου της άνευ (;) τίτλου
Αξία κατ’εκτίμησιν του δηλούντος εις λίρ. Τουρκ. χρυσάς: 2500. λίρ. χρυσές

                                                               ΠΙΝΑΞ Β
Κινητή περιουσία εγκαταλειφθείσα παρά του αιτούντος
Έπιπλα: όχι. εμπορεύματα: όχι, κτήνη: όχι

 Στέρηση εισοδήματος εκ κατασχεθείσης περιουσίας
Ο αιτών πότε απώλεσε την νομήν της εις τους προηγούμενους πίνακας αναφερομένης περιουσίας; Απάντηση: Από την υποχώρησιν
Ποίον το ετήσιον εισόδημα του οποίου εστερήθη; Απάντηση: ετήσιον εισόδημα 2500 λίρ. χρυσές
Ποίον ήτο το ετήσιον εισόδημα των εν τω πίνακι Α αναφερομένων κτημάτων του κατά τα έτη 1909-1914 (εννοεί μέχρι τον πρώτο διωγμό). Απάντηση: Από 1909-1914 1000 λίρ. χρυσές

Παρατηρήσεις: Προφανώς η μεγαλύτερη κόρη της που είχε παντρευτεί εν τω μεταξύ θα είχε δηλώσει την οικία που είχαν δίπλα στο ναό της Ζωοδόχου Πηγής. Ξεχωριστή δήλωση είχε κάνει και ο γιός της Αντώνης που είχε εν τω μεταξύ παντρευτεί. Η οικία του παπά Στριμπούλη προφανώς δηλώθηκε από κληρονόμους άλλου γιού. Από την αδελφή της μητέρας μου Μαρία άκουγα πως είχαν ελαιώνα στον Τεπέ (λόφο) δίπλα στα Γρύπιατα εκεί που χτίστηκε πρόσφατα ένα ξενοδοχείο μεγαθήριο. Ίσως είχε περάσει σε άλλο αδερφό του παππού και έτσι δεν αναφέρεται πουθενά.

Πράγματι είχαν αμπέλια και όπως άκουγα από τη μητέρα μου, και εκείνο το ζοφερό Σεπτέμβρη του 22 είχαν μαζέψει τη σταφίδα και τα τσουβάλια ήταν στην αποθήκη περιμένοντας τον έμπορα. Στον πίνακα αναφέρεται η θέση Αϊ Νταντάνη. Από τη μητέρα μου άκουγα πως το υποστατικό του παππού της του Σένγκου ήταν έξω από το χωρίο στην περιοχή Αϊναντάνι και όχι Αϊ Νταντάνη. Υποψιάζομαι πως και τα δυο είναι παραφθορά του κοντινού βουνού που στα τούρκικα λέγεται Ayna dağ (Αϊνά ντάγ βουνό του καθρέφτη;). Γιωργάτζης ήταν ένα από τα επίθετα των χωριανών. Αλάνι τοπωνύμιο από το τρκ. alan: θέση ανοιχτή σε δάσος. Σέγκος ή Σένγκος. Ο πατέρας της γιαγιάς Ουρανίας που είχε κοπάδια και μεγάλο υποστατικό με τυροκομείο στο Αϊναντάνι. Τα 102 στρεμ. στο Αλάνι ίσως ήταν τμήμα από τα βοσκοτόπια του. Το καφενείο ανήκε στον Ιωάννη Στριμπούλη και είναι απορίας άξιο πως στη δήλωση δεν αναφέρονται έπιπλα και σκεύη του

Σύμφωνα λοιπόν με την υπ αρ. 302 πράξη της εκτιμητικής επιτροπή της κοινότητας Ερυθρών:

Επί της υπ΄αρ. πρωτ. δηλώσεως 2055/20.9.24 της Ουρανίας Ι. Στριμπούλη εξ Ερυθρών επεδικάσθησαν υπό της άνω Εκτιμητικής επιτροπής κατά την συνεδρίασιν της 21 Σεπτεμβρίου 1925 εις την Ουρανίαν Ιωάννου Στριμπούλη … Δι’ακίνητο Λ. χ. τ. 882 ήτοι εν όλω οκτακοσίας ογδοήκοντα δύο Λ.χ.τ.(λίρες χρυσές τουρκικές)

Όπως ανέφερε η επιτροπή:
Εν Αθήναις σήμερον την 2 του μηνός 12/ του έτους 1925 η κατά τα άρθρα 9 και 10 του από 3 Απριλίου 1922 ψηφίσματος της Δ των Ελλήνων Συνελεύσεως «περί ιδρύσεως Διοικητικής επιτροπής προς έλεγχον των δηλώσεων εγκαταλειφθησών εν Τουρκία περιουσίων υπό αναταλλαξίμων ομογενών και καταβολής ποσοστού, συσταθείσα εκτιμητική Επιτροπή της Κοινότητας Ερυθρών, συγκειμένου εκ του προέδρου αυτής Ν. Χατζαντωνάκη, των μελών Ι. Ποδιά και Αντωνίου Δρυμπέτα (αναπληρ.) παρισταμένου και του Γραμματέως Δημητρίου Καλλονά (;)
Συνελθούσα .. ίνα εξακριβώσει και εκτιμήσει την παρά του ως άνω δηλούντος … εγκαταλειφθείσαν εν.. της Τουρκίας κινητήν και ακίνητον περιουσίαν και καθορίσει το ελάχιστον ποσόν το οποίον ούτος δικαιούται να λάβει
και λαβούσα υπ’όψιν
την δήλωσιν … και στηριζόμενη κυρίως εις τας προσωπικάς γνώσεις και αντίληψιν των μελών της Σκεφθείσα
Επειδή η εξέτασις της ειρημένης δηλώσεως ανηκούσης εις ανταλλάξιμον δικαιούχον ομογενή, υπάγεται εις την αρμοδιότητα της Επιτροπής και δέον να γίνει τύποις δεκτή. Επειδή το περιεχόμενον της δηλώσεως, τα προσαχθέντα έγγραφα, αι ληφθείσαι πληροφορίαι, αι καταθέσεις των μαρτύρων και η προσωπική γνώσις των μελών της αρκούντως εμόρφωσαν την πεποίθησιν παρά τη Επιτροπή ότι ο ανωτέρω και εν τη δηλώσει φερόμενος δικαιούχος ---------- εγκατέλιπεν εν Τουρκία ακίνητον μεν περιουσίαν αξίας τουλάχιστον λιρών χρυσών Τουρκικών ---------- κινητήν σε περιουσίαν αξίας λιρών χρυσών Τουρκικών--------

                                                              Δια ταύτα 
δεχομένη την …δήλωσιν του.. ορίζει και εκτιμά προσωρινώς την αξίαν της παρ’ αυτού εγκαταλειφθήσης ως άνω περιουσίας, την μεν ακινήτου εις λίρας Τουρκίας χρυσάς 630 εισοδήματα 8 ετών  252 της δε κινητής εις λίρας Τουρκίας χρυσάς --- ,  ήτοι εν συνόλω εις λίρας Τουρκίας χρυσάς  882

Από ότι φαίνεται η επιτροπή της επιδίκασε πενιχρά προσωρινή αποζημίωση. Μάλλον ήταν και η οριστική. Η δηλούσα επανήλθε στις 30.4. 1928 με νεότερη υπεύθυνη δήλωση προς το γραφείο εποικισμού Λασηθίου ως αρχηγός 2μελούς αγροτικής οικογένειας (αποτελούμενη τότε από αυτήν και την μικρή της κόρη και μητέρα μου. Τα άλλα της τέκνα είχαν δικές τους οικογένειες και είχαν άλλες αιτήσεις). Όπως ανέφερε: Υποβάλλω δήλωση προς συμπλήρωσιν ελλειπόντων στοιχειών (δεν την έχω στο αρχείο).
Δεν γνωρίζω αν η περιουσία που πήρε στο χωριό Βαβέλοι ήταν αντί αυτής της αποζημίωσης. Έτσι και αλλιώς ο ξεριζωμός και η τραγωδία της προσφυγιάς δεν αποζημιωνόταν με τίποτα. Όχι μόνο για αυτήν αλλά και για κανένα άλλο πρόσφυγα

Δήλωση 







Απάντηση εκτιμητικής επιτροπής




Άλλα έγγραφα



Βαβέλοι σήμερα Νέα Πραισός

Κυριακή, 10 Ιουνίου 2018

Λεθριανό λεξιλόγιο

Λυθριανό λεξιλόγιο

 Μια μικρή αρχή με ευχή σιγά σιγά να εμπλουτιστεί (αναμένονται προτάσεις). Αρκετές από τις λέξεις τις άκουγα από τη μητέρα μου

Αβιουρέτες. Ναρκίσσοι (μανούσα). Προφανώς από το βιολέτες. Βιορέτες τις λένε στην απέναντι Χίο
Αγκύλι. Αγκάθι
Αμπουρκούνες. Μεγάλα βυσσινιά πρώιμα σύκα. Έτσι λέγονται και στα Καμποχώρια της Χίου
Αξεβράκωτος. Χωρίς ρούχα.
Άξος. Άξιος
Απαλαριά. Δίσκος. Ποιος θε’ να τονε πιάσει (το σταυρό των Θεοφανείων) να τον-ε φέρει στην ασημένια απαλαριά. Κατά τον Χιώτη δημοτικιστή Πέτρο Βλαστό απαλαριά είναι μικρό σινί για το αντίδωρο.
Απλοχερίζω. Δίδω χρήματα: Ο κόσμος απλοχερίτζαν.
Ασβεσταριά. Ασβεστάδικα
Αφ.. Από: Αφ’ τον πολύ κόσμο

Γεροσύνη. Υγεία. Από το γερός

Δεντρολιβανιά. Δεντρολίβανο.

Εγυρίτζαν. Γύριζαν

Ηβουλούσαν. Βούλιαζαν: οι βάρκες ηβουλούσαν από τον πολύ κόσμο

Καλμπούρια ή φοινίκια: Μελομακάρονα με σιρόπι από πετιμέζι με κανέλλα. Τούρκικα kalbur: το κόσκινο. Λόγω του ότι πριν τα ψήσουν τα κυλούσαν πάνω στην επιφάνεια του κόσκινου για να αποκτήσουν τη διακόσμηση τους
Κοκόνες. Κυρίες. Από το ρουμάνικο cocoana Λέξη κοινή σε όλη την Ελλάδα
Κουλουμπής. Κολυμβητής. Κουλουμπητάδες. κολυμβητές
Κουνούκλα. Η αλαδανιά (κίσθος αλάδανος)
Κουρίτες. Είδος λέμβου

Λαφιάτες: Είδος φιδιών που δεν είναι δηλητηριώδη
Λεθριανοί. Λυθριανοί
Λόφωτα. Θεοφάνεια. Μάλλον από το Ολόφωτα

Μαρνέλικα. Παιδικά ρούχα σαν ναυτικά. Ίσως από το ιταλ. marinaio: ναυτικός
Μισοφούστανα. Μεσοφόρια
Μπαρκάτσι. Μεταλλικό δοχείο με τον αγιασμό. Τρκ. bakraç: κουβάς
Μπλίρες. Χρυσές κορδέλλες που έβαζαν στα πέπλα
Μπούνια. Μέχρι τα μπούνια: Μέχρι την κορφή. Ιταλ. pugna : οπές στο κατάστρωμα που επιτρέπουν την επιστροφή του νερού που μαζεύεται εκεί

Νταϊφάς. Ομάδα : Εκείνοι τις παράδες κάθε νταϊφάς (ομάδα) τις έδινε στις εκκλησιές για το καλό και τη γεια του. Τρκ. tayfa

Ξίκης. Αγαθός. ελαφρύς. Από το τούρκικο eksik

Ούλοι. Όλοι

Παραμπαρίζουμαι. Συναγωνίζομαι. : ηπαραμπαρίζουντο ποιος θα πιάσε το σταυρό
Παωμένο νερό. Παγωμένο νερό
Περάματα. Ψαροπούλες
Πινακωτή. Σκάφη με χωρίσματα για να βάζουν τα ζυμωτά ψωμιά για να φουσκώσουν
Πλούσος. Πλούσιος. 
Πούλουδα. Λούλουδα 
Πουτί. Αιδοίο. Λατιν. putidus (σάπιο, ρυπαρό και δύσοσμο).

Ρετσέλι: Φέτες ψιλές κυδώνι ή σύκα (που τα ’χε βάλει στον ασβέστη) και τα ψήνεις μέσα στο πετιμέζι. Τρκ. reçel: μαρμελάδα
Ρομπίτσες. Ευρωπαϊκά φουστάνια

Σακολέβα. Λέγανε παλαιότερα, ως κοινή ονομασία, το ιστίο (πανί) σχήματος τραπεζοειδούς που έφεραν μικρά πλοιάρια στη πρύμνη τους. Κατ΄ επέκταση με το ίδιο όνομα χαρακτηρίζονταν και τα πλοιάρια αυτά (καΐκια) τα οποία είχαν οξεία τη πλώρη αλλά και τη πρύμνη και έμοιαζαν πολύ με τα τρεχαντήρια. Τέτοια πλοιάρια θεωρούνταν μεγάλης αντοχής στις τρικυμίες (Βικιπαιδεία)
Σαρβαράδες. Βρακάδες δηλαδή με σαρβάρια (σαλβάρια)
Σαρβάρια. Σαλβάρια (βράκες). Τρκ. şalvar
Σισταρισμένες. Περιποιημένες
Σύκαμνα: Μούρα
Συκαμνιά. Μουριά

Τσαρκαμάς. Πίττα με τους βλαστούς των κρεμμυδιων πριν ανθίσουν. Τρκ. çalkama: ανακάτωμα
Τεπές. Λόφος απέναντι από το χωριό. Είχε ελιές. Τρκ. tepe: λόφος
Τούνες. Μεγάλα οστρακοειδή
Τρατέρνω. Κερνώ.
Τραχανόχορτο. Χόρτο που το χρησιμοποιούν για την παρασκευή του τραχανά  Χιώτες  σαν
τραχανόχορτο  μου έδειξαν το δαύκο καρότο (σταφυλίνο).
Άρα αφού είναι απέναντι από το Λυθρί αυτό θα εννοούσαν και οι λεθριανοί
Τσάι. Το ποταμάκι. Τρκ. çay: ποταμάκι
Τσούμπα. Φούντα. Πιθανώς μεγεθυντικό του τζαμπί τσαμπί
Τυποδεμένες. Καλοντυμένες.

Φαντίνα. Μεγαλοκοπέλα ανύπαντρη. Από το infantina: παιδίσκη ίσως Γενοβέζικο από Χίο ή Ενετικό από Κυκλάδες
Φραγκοφορεμένοι. Κουστουμαρισμένοι

Παρατηρήσεις. Αύξηση η στον παρατ. όπως στα κρητικά: ήπεφταν ηπαραμπαρίζουντο (συναγωνίζονταν), ηπερνούσανε
Λέξεις που θυμίζουν κρητικά Ήτονε αντί ήτανε, ούλοι αντί για όλοι, Πλούσοι αντί πλούσιοι
Αντί για την αιτιατική πληθ. την ονομαστική: Ούλοι τσι χριστιανικοί μαχαλάδες (αντί για ούλους τσι χριστιανικούς…) Εκείνοι τις παράδες (αντί εκείνους τσι …). Αυτό μάλλον από κυκλαδίτικες επιρροές

 Επιρροές από Χιώτικα: απαλαριά, αμπουρκούνες, τραχανόχορτο. Χρησιμοποιούσαν το ν σαν τους χιώτες: Έναν καράβιν έρχεται