Τ’ Αη Γιαννιού του Φανιστή στη χερσόνησο της Ερυθραίας. The feast of Saint John Klidonas in the peninsula of Erythraea

Μια από τις πλούσιες γιορτές στην περιοχή της Ερυθραίας ήταν αυτή της Γεννήσεως του Ιωάννου του Προδρόμου στις 24 Ιουνίου: Τ’Αη Γιαννού του Φανιστή π’ανήγουν τσοι Κληδόνοι.

Στα Αλάτσατα μάλιστα  μερικοί τούρκοι την ονόμαζαν «Αη Γιάννη του Καυγατζή». Όταν τον 18^ο αιώνα η εκκλησία  του Αγ. Ιωάννη ήταν η μοναδική της περιοχής , το πανηγύρι συγκέντρωνε όλους του κατοίκους- στην Αγία Παρασκευή υπήρξε αργότερα το ομώνυμο εξωκκλήσι. Γύρω από την εκκλησία έπιναν, έτρωγαν και μεθούσαν. Το μεθύσι βέβαια, έφερνε παρεξηγήσεις και καυγάδες και μαζί μ’ αυτούς και τους Τούρκους χωροφύλακες , ο επικεφαλής των οποίων ο Αλη- Τσαούσης πρωτοέδωσε τον παραπάνω χαρακτηρισμό.  Στην Κρήνη (Τσεσμέ) εκείνη την ημέρα έφτιαχναν στεφάνι, το λεγόμενο «στεφάνι του Άη Γιάννη» όχι μόνο με λουλούδια, αλλά και με ένα μεγάλο σκόρδο, ένα στάχυ, ένα φύλλο συκιάς, ένα ελαιοφούνταρο και ένα φύλλο αμπέλου με το βλαστό.

Σε όλους τους οικισμούς της επαρχίας το βράδυ άναβαν στις γειτονιές φανές (φωτιές), έκαιγαν τα στεφάνια του Μάη και τις πηδούσαν μικροί μεγάλοι.
Στην Κρήνη πάλι  έκαιγαν το στεφάνι της Πρωτομαγιάς ή του περσινού Άη Γιαννιού  και με τη στάχτη εκούκκιζαν πάνω στις συκιές, για να μην πέφτουν τα σύκα

Ένα ενδιαφέρον έθιμο πραγματοποιούνταν στην Κάτω Παναγιά την ημέρα του Αη Γιαννιού.Την αυγή όλες οι γυναίκες παντρεμένες και ανύπαντρες, πήγαιναν στην παραλία, γέμιζαν σε ένα ποτήρι σταγόνες θαλασσινού νερού από σαράντα κύματα και έπαιραν μιά μαλλιαρή πέτρα (πέτρα με βρύα).Στη συνέχεια, το ποτήρι το άδειαζαν στις τέσσερις γωνιές του σπιτιού σε μιά από τις οποίες άφηναν και την πέτρα ευχόμενες : " το μεν ύδωρ να μεταβληθή εις άργυρον, ο δε λίθος εις χρυσόν"

Στην περιοχή της Ερυθραίας τηρούσαν το έθιμο του κλήδονα όπως σε όλη την Ελλάδα.
Την παραμονή ένα κορίτσι πήγαινε σε μια βρύση ή πηγάδι και γέμιζε τη στάμνα με νερό.
Το έφερνε χωρίς να μιλήσει στο δρόμο γι’ αυτό και λέγεται αμίλητο νερό. Στη στάμνα έριχναν όλες οι κοπέλες που ενδιαφερόταν, από ένα προσωπικό αντικείμενο όπως δαχτυλίδι,βραχιόλι, νόμισμα κλπ. Στη στάμνα τη σκέπαζαν με ένα κόκκινο πανί και κλαδιά λυγαριάς σύμβολο νιότης και έρωτα. Το πανί το έδεναν με ένα σπάγκο και αφού το κλείδωναν το άφηναν έξω τη νύχτα να το δουν τ’ άστρα.

Τη άλλη μέρα οι κοπέλες μαζευόταν σε μια αυλή και ξεκλείδωναν τον κλήδονα και τραγουδούσαν το: Ανοίξετε τον κλήδονα με τ’Α- Γιαννιού τη χάρη και όποιος έχει ριζικό ας έρθει να το πάρει
Μετά έλεγαν από ένα τραγουδάκι ενώ ένα μικρό αγόρι έβγαζε ένα ένα τα πράγματα από τη στάμνα. Αυτή που το αντικείμενό της έβγαινε πρώτο από τη στάμνα εθεωρείτο η τυχερή της χρονιάς η πρωτογόνατη. Η τύχη της κάθε κοπέλας πίστευαν πως εξαρτιόταν από το καλό ή κακό τραγούδι που της έλεγαν. Κατά  το βραδύ οι ανύπαντρες κοπέλες έπαιρναν λίγο νερό του κλήδονα στο στόμα τους και γύριζαν στις κοντινές γειτονιές και όποιο ανδρικό όνομα άκουγαν αυτό θα ήταν όπως πίστευαν και το όνομα του μέλλοντος συζύγου τους.
Φανιστή λένε τον Αη Γιάννη και στο απέναντι από το Λυθρί νησί της Χίου

Στοιχεία από το : Μ. Ιντζέ .Ανατολικά της Χίου δυτικά της Σμύρνης  

  

The custom of Klidonas has its routes in ancient times. The word Klidonas derives from the ancient word Klidon which was the sound of prophecy, the random words and actions that came through an oracle during the ceremony of fortune telling.

The Greeks of the peninsula of Erythraea  until the dark day of expulsion of 1922 , were  celebrating  Klidonas with many lovely customs common in all Greek world.  

On 23 June, the day before St. John’s  nameday, every household would take its 1^st of May wreath and gathered all together at the square of the village. After the sunset, the boys lit a great fire  and burnt the wreaths . The young people and children mainly, but whoever wanted, jumped over the flames while they were making secret wishes.

At night , girls would meet in a house and walk to the nearest spring. Then a girl would have to bring some water to the house and fill a ceramic pot with it. The water is called “silent water” because the girl  who would have the privilege to carry out this mission would have to do so without saying a single word throughout the whole process. Each girl would then put a personal item into the pot (a ring, bracelet, necklace, coin etc.)  and the pot would be sealed with a red cloth, covered  with branches of  vitex or chaste tree which  is symbol of youth and  love and then is  put under the stars for the night.

Next day begins the ceremony. For each personal item pulled out, a different rhyme would be read out. The rhymes or song lyrics would represent the fortune telling for each girl.
During the evening the unmarried girls, were  fulfilling  their mouth with a little  of silent water and  were going   around the nearby neighbourhoods. They believed that the  first male name  heard,   would be the name of their future husband

Πιο πάνω μερικές φανταστικές απεικονίσεις του  κλήδονα στο Λυθρί πριν τον ξερριζωμό. In the above images i depicted  Klidonas in the village of Lithri (Erythrai)  during the happy days before the uprooting of 1922

Έθιμα του καρναβαλιού στη χερσόνησο της Ερυθραίας. Carnival’s customs in the peninsula of Erythraea

Σε όλο τον ελληνικό κόσμο οι αποκριές με τους αστεϊσμούς και τις μεταμφιέσεις είναι αφορμή για ξεφάντωμα, είναι μια διέξοδος από τον καθημερινό αγώνα για επιβίωση.
Με ανάλογα έθιμα εορταζόταν μέχρι τις μέρες του ξεριζωμού, οι αποκριές και στην χερσόνησο της Ερυθραίας.
Την Κυριακή του Τελώνη και Φαρισαίου που άνοιγε το Τριώδιο κυκλοφορούσαν οι κουδουνάτοι, οι μασκαρεμένοι στους δρόμους και επίσης άρχιζαν στα σπίτια τα οικογενειακά γλέντια, οι χοροεσπερίδες οι λεγόμενες βεγγέρες.
Ο τύπος του κουδουνάτου εντοπίζεται σε κάθε γωνιά της Ερυθραίας όπως και η μεταμφίεση σε κάποιο ζώο συνήθως καμήλα.
Στο Σιβρισάρι η καμήλα λεγόταν ντεβές και την έφτιαχναν δυο μαζί ο ένας βάζοντας μπροστά του το κεφάλι της καμήλας και ο άλλος κρατιόταν από πίσω του. Πάνω τους έριχναν ένα ύφασμα. Έπειτα υπήρχε και ο ντεβετζής ο καμηλιέρης που κρατούσε δεμένο στο λαιμό της κορδόνι ή λουρί. Ανάλογη μεταμφίεση της καμήλας υπήρχε στο Ρεΐσντερε όπου επίσης τη συνόδευε καμηλιέρης.

Στοιχεία από : Μ. Ιντζέ : Ανατολικά της Χίου δυτικά της Σμύρνης

Throughout the Greek world, with the Carnival, tricks and disguises are cause for revelry, a way out of the daily struggle for survival.
With similar traditions as those of other parts of Greece, carnival was celebrated in the peninsula of Erythraea, until the days of uprooting of Asia Minor’s Hellenism during 1922.
On Sunday of "the Publican and the Pharisee" when Triodion (Sundays in preparation for great lent) begins, "koudounatoi"(bell-wearers) were going around the villages, teasing anyone who was crossing their paths. Disguised men and women too, were running in the streets and also from this day family feasts were held at homes.
The type of koudounatoi was found in every corner of peninsula of Erythraea, also the disguise as an animal, usually a camel.
In many villages as Sivrisari or Reisdere two men were disguised as a camel, with the one keeping its head and the other(following) staying behind him. Above them a cloth was thrown. There was a guide of the camel too, who was keeping it with a cord or a leash.

Data: M. Intzes : Eastwards of Chios westwards of Smyrna

Εδώ φανταστικές απεικονίσεις του εθίμου της καμήλας και των μασκαράδων τα χρόνια πριν τον ξεριζωμό του 1922
Here are some of the fantastic displays of carnival’s customs in the years before the disaster of 1922

Στο Ρεΐσντερε. In  Reisdere

Η ημέρα της Πρωτομαγιάς στην επαρχία Κρήνης.The May Day in the province of Krini

Η ημέρα της Πρωτομαγιάς  γιορταζόταν από όλους τους Ρωμιούς της επαρχίας Κρήνης με εκδρομές στην εξοχή για να φτιάξουν το στεφάνι του Μάη. Στα Αλάτσατα το στεφάνι το  έκαναν από ευλύγιστους βλαστούς αμπελιού χρησιμοποιώντας επίσης λουλούδια, στάχυα, φρέσκα κρεμμύδια και σκόρδα. Στο Ρεΐς  Ντερέ πήγαιναν στις εξοχές και έκοβαν από κάθε φυτό που είχε καρπό όπως στάρι, κριθάρι, συκιά,σκόρδο, κρεμμύδι, αμύγδαλα, για να το κρεμάσουν πάνω από την πόρτα των σπιτιών.

Κλεάνθης  Φάνης και Γ. Μέγας  : Ελληνικαί  εορταί και έθιμα της λαϊκής λατρείας

The May Day was celebrated by all Greeks in the province of Krini or Tsesme (Fountain) with excursions into the countryside in order  to make the wreath of May. In Alatsata the wreath was  made ​​from fresh vine shoots also using flowers, fresh onions and garlic. In Reis Dere were going  to the countryside and were collecting   from each plant that had fruit as wheat, barley, fig, garlic, onion, almonds, in order to make the wreath and  to hang it  over the door of the house.
Data from Cleanthes Fanis and Megas .G. : Hellenic holidays  and customs of popular cult

Ο Μάης στο Λυθρί. May Day at Lithri  

 

Του «Αϊ Γιωργκιού τα πουλουδάκια (λουλουδάκια)». Τhe flowers of St. George

Σε πολλά χωριά της χερσονήσου της Ερυθραίας υπήρχαν εκκλησίες του Αγίου Γεωργίου και έτσι ανήμερα της εορτής του γινόταν διάφορα πανηγύρια. Εόρταζε ο ναός του αγίου στην Αγριλιά -Αλάτσατα , στα Λίντσια κοντά στον Τσεσμέ και αλλού. Στα Καράμπουρνα υπήρχε το έθιμο εκείνη την ημέρα να πηγαίνουν όλοι μικροί μεγάλοι στις εξοχές για να μαζέψουν του «Αϊ Γιωργκιού τα πουλουδάκια (λουλουδάκια)» που δεν ήταν άλλα από τα χαμομήλια . Τα χρησιμοποιούσαν για το κρυολόγημα, και σαν αντισηπτικά για τις πληγές.
(Στοιχεία από Μ.Ιντζέ: Ανατολικά της Χίου δυτικά της Σμύρνης)

In many villages of the peninsula of Erythraea were churches devoted to St. George so on the day of his feast various festivals were held as in Agrilia(Alatsata) , Lintsia(near Tsesme), and elsewhere. In Karaburna-Mimas(today Karaburun) was the custom on that day young and old to go in the countryside to gather the “Flowers of saint George” as chamomiles were known. They used them for colds and as an antiseptic for wounds.
(Data from  M.Intzes :  Eastwards of Chios westwards of Smyrna )

Χάρτης με την χερσόνησο της Ερυθραίας.Τα ελληνικά ονόματα έχουν αντικατασταθεί με τουρκικά. Today's map with the peninsula of Erytraea. The greek names are now replaced by turkish

Ο Ιερός Ναός Aγίου Γεωργίου Σμύρνης(κατεστράφη κατά την πυρπόληση της Σμύρνης το 1922). The church of St. George of Smyrna (destroyed during the burning of the city in 1922)

Καράμπουρνα.Το χωριό που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν οι Έλληνες το 1922. The greek village Karaburna (Mimas) now abandoned because after the 1922 Asia Minor's disaster greeks were obliged to abandone it

Tου «Αϊ Γιωργκιού τα πουλουδάκια (λουλουδάκια)». Τhe flowers of Saint George.

Στα Καράμπουρνα υπήρχε το έθιμο εκείνη την ημέρα να πηγαίνουν όλοι μικροί μεγάλοι στις εξοχές για να μαζέψουν του «Αϊ Γιωργκιού τα πουλουδάκια (λουλουδάκια)δηλαδή χαμομήλια
In Karaburna or Mimas (today Karaburun) was the custom on that day young and old to go in the countryside to gather the “Flowers of saint George” as chamomiles were known

Το Νιότριτο στα χωριά της Ερυθραίας. Niotrito (New Tuesday) in the villages of Erythraia's province

Η Τρίτη της Λαμπρής ή Νιότριτο όπως λεγόταν στην χερσόνησο της Ερυθραίας ήταν εξαιρετικά εορτάσιμη ημέρα. Μετά τη λειτουργία γινόταν η περιφορά του λαβάρου της Αναστάσεως και των ιερών εικόνων στο προαύλιο του ναού και στην ενορία του κάθε ναού. Σε όλα τα χωριά της επαρχίας υπήρχε το έθιμο της πλειοδοτικής δημοπρασίας των κυριότερων εικόνων, στο ποιος χωριανός θα την κρατήσει. Τα έσοδα ενίσχυαν οικονομικά τις εκκλησίες, και η διαδικασία γινόταν στις αυλές των εκκλησιών. Αυτό το έθιμο λεγόταν ινκάντο ή ικάντο από τα λατινικό in quantum(στα πόσα ;). Ακολουθούσε το ξεφάντωμα του γλεντιού. Ένα τραγούδι της επαρχία έλεγε :

Όμορφη που 'ναι η Λαμπρή κι όμορφα που γλεντάνε
σαν έρχεται το Νιότριτο ίδγκια αετοί πετάνε

Στοιχεία από το Ανατολικά της Χίου δυτικά της Σμύρνης του Μιχ. Ιντζέ

The Tuesday that follows Easter or Niotrito (New Tuesday) as was called in the peninsula of Erythrai was an important Feast. After the holy service followed the procession of the banner of the Resurrection and of the sacred icons, in the courtyard of the church and in the parish of every church. In all the villages of the province was the custom of bidding auction of the main icons, in order to be chosen those who would keep them. Revenues strengthened financially churches, and the process was in the courtyards of the churches. This custom was called inkanto or ikanto from the latin “In quantum”( how much ?).Then feasting followed.A song of the province for those days, says :

How beautiful is Easter and how beautifully they have fun
and when comes Niotrito they are flying as the eagles

Data from  M.Intzes :  Eastwards of Chios westwards of Smyrna 

Το Νιότριτο στο Λυθρί. Niotrito in Lithri

Όμορφη που 'ναι η Λαμπρή κι όμορφα που γλεντάνε
σαν έρχεται το Νιότριτο ίδγκια αετοί πετάνε
How beautiful is Easter and how beautifully they have fun
and when comes Niotrito they are flying as the eagles

Δόμνα Σαμίου: Χριστός Ανέστη μάτια μου. Πασχαλιάτικα δίστιχα από το Μελί. Domna Samiou : Christ has risen oh my eyes. Easter couplets from the village Meli of Ionia- Asia Minor

Το έθιμο της αιώρας κατά τις γιορτές από το Πάσχα μέχρι της Αγίας Τριάδας στην χερσόνησο της Ερυθραίας και οι αρχαίες ρίζες του. The custom of the hammock during the holidays from Easter to the Holy Trinity in the peninsula of Erythraia and it’s ancient roots

Κάθε χρόνο την Κυριακή του Πάσχα, σε πολλά μέρη της Ελλάδος αλλά και στις αλησμόνητες πατρίδες , τελούνταν το έθιμο της αιώρας που διαρκούσε για πολλές μέρες συνήθως μέχρι το τέλος της άνοιξης. Κατά τον Γ.Μέγα : "Ελληνικαί Εορταί και Εθιμα της λαϊκής λατρείας" :
Οι κούνιες θυμίζουν την αιώρα των αρχαίων Αθηναίων παρθένων κατά την εορτή των Ανθεστηρίων. Δεν πρόκειται περί απλής παιδιάς ή ψυχαγωγίας των χωρικών, αλλά περί συνηθείας όχι σπανίας εις αγροτικάς εορτάς, η οποία αρχικώς είχε πιθανώς μαγικόν χαρακτήρα, αποσκοπούσα εις την επίτευξιν ευφορίας.

Όπως λέει ο φιλόλογος Θ. Κοντάρας για τα χωριά της Ερυθραίας :
Οι κούνιες που πάνε από τη γη στον ουρανό συμβολίζουν από τα πανάρχαια κιόλας χρόνια την ανάσταση και την ανάταση των ψυχών. Τσι κούνιες τσι στέναμε σ’ ούλες τσι πασκαλινές σκόλες, το Νιότριτο (Τρίτη της Διακαινησίμου), τ’ Άη-Γιωργιού, τση (Ζωοδόχου) Πηγής, την Πρωτομαγιά, τση Μαλλιαρής (Αναλήψεως), και τση Γονατιστής (Πεντηκοστής) ίσαμε τσ’ Αγιά-Τριάδας, όπου ηβολευούμαστουν, στα δέντρα, σε κληματαριές, στσι αυλές, στην εξοχή. Ητραγουδούσαμε και τση κούνιας τα τραγούδια, την ώρα που ηλέμπαμε (κουνιόμασταν). Ήντανε πολύ ωραία!’ :

Σίδερο να’ναι το σκοινί κι ατσάλι το δοκάρι
και το σανίδι μάλαμα κι ούλο μαργαριτάρι.
Να ’μουνε στη γης καρφίτσα,
ν’ αγκυλώνω τα κορίτσα.
Πάνω στην κούνια κάτσανε τέσσερα μαύρα μάτια,
τέσσερα φρύδια σα σπαθιά και δυο κορμιά ρηγάτα.
Να’μουνε στη γη τριφύλλι
και στο μπέτι σου μαντίλι

Αγκυλώνω: τσιμπώ
Ρηγάτα. Ευθυτενή
Μπέτης : στήθος

Η ιστορία λέει ότι η αρχαία Αθηναϊκή εορτή της αιώρας είχε θεσπιστεί προς ανάμνηση της Ηριγόνης της μυθολογικής κόρης του Ικαρίου

Ο Ικάριος φιλοξένησε τον Διόνυσο όταν ο θεός επισκέφθηκε την Αττική για να διδάξει στους ανθρώπους την καλλιέργεια της αμπέλου και την παρασκευή του οίνου. Ο Διόνυσος ερωτεύθηκε την Ηριγόνη και απέκτησαν μαζί ένα γιο, τον Στάφυλο. Επιπλέον, χάρισε στον Ικάριο και ένα ασκί κρασί με την εντολή να το κεράσει στους γείτονές του. Αλλά όταν οι γείτονες ήπιαν κρασί για πρώτη φορά στη ζωή τους, ζαλίστηκαν και νόμισαν ότι η ζάλη οφειλόταν στο ότι ο Ικάριος τους είχε δηλητηριάσει. Για τον λόγο αυτό τον σκότωσαν. Η σκύλα του Ικάριου, ειδοποίησε την Ηριγόνη με τα γαυγίσματά της και την οδήγησε στο άταφο πτώμα του πατέρα της. Τότε η Ηριγόνη από την απελπισία της κρεμάστηκε από ένα δέντρο.
Ο Διόνυσος θύμωσε με τους Αθηναίους για τη δολοφονία του Ικαρίου και τους έστειλε μια συμφορά : Οι κόρες τους καταλήφθηκαν από μανία και κρεμάστηκαν κι αυτές. Οι Αθηναίοι ρώτησαν το μαντείο και πήραν την απάντηση ότι ο θεός έπαιρνε εκδίκηση για τον θάνατο του Ικαρίου και της Ηριγόνης. Τότε οι Αθηναίοι εντόπισαν και τιμώρησαν εκείνους που είχαν δολοφονήσει τον Ικάριο, ενώ καθιέρωσαν και μία εορτή κατά την οποία κρεμούσαν χωρίς να απαγχονίζουν κόρες πάνω σε δέντρα.

Every year on Easter Sunday in many parts of Greece as in the unforgettable homeland of Asia Minor, was celebrated the custom of the hammock, which lasted for many days, usually until late spring.
According to G. Mega’s "Greek festivals and customs of folk worship":
The hammock swings reminiscent of the ancient Athenian virgins’ aiora during the feast day of Anthesteria. This is not a game or entertainment of villagers, but a habit not rare in rural feasts which originally was probably magical in nature, aiming to achieve the euphoria

As writer Th. Kontaras says about the villages of Erytnrai :
The hammocks that go from earth to sky symbolized from the very ancient times the resurrection and the exaltation of souls. The Erythraians used to hung hammocks during all Easter holidays until Holy Trinity’s feast, in the trees, vines, courtyards. At the time of swinging they were singing the songs of the hammock which were very nice :

We wish the rope to be like iron and the beam like steel
and the plank to be silver and full of pearls
I wish I were a pin on earth
to nip the girls .
On the cot sat four black eyes,
four eyebrows like swords and two thin bodies.
I wish I were clover on the earth
and scarf in your chest

History says that the ancient Athenian festival of the hammock was established to commemorate the mythological daughter of Ikarios the Εrigone. Ikarios hosted the god Dionysus when he visited Athens to teach people the cultivation of the vine and wine production. Dionysus fell in love with Erigone and had a son together, Staphylos. Moreover, gave to Ikarios a wine bag with a mandate to offer to neighbors. But when the neighbors drank wine for the first time in their lives, stunned and thought that dizziness was due to the Ikarios who poisoned them. For this reason they killed him. The bitch of Ikarios, alerted Erigone and led her to the unburied corpse of her father. Then desparate Erigone was hanged on a tree

Dionysus was angry with the Athenians for the murder of Ikarios and sent them a disaster : Their daughters were seized by rage and hanged too. The Athenians asked the oracle and received the answer that God was taking revenge for the death of Ikarios and Erigone. After that they found and punished those who had murdered Ikarios, and established a feast during which their daughters were swinging instead of being hanged, the feast of aiora (hammock)

Οι κούνιες του Λυθριού. The hammocks of Lithri

Διόνυσος και Ικάριος. Mωσαϊκό από την βίλλα του Διονύσου στην Πάφο. Dionysos and Ikarios. Mosaic from Pafos Cyprus

Απεικόνιση της αιώρας σε αγγείο των μεσων του 5ου π.Χ. αιώνα. Depiction of aiora swinging festival in a vase of Mid-fifth century B.C.

Διόνυσος και Ηριγόνη.Πίνακας του γάλλου ζωγράφου Νικολά Πουσέν γύρω στο 1626-7. Bacchus and Erigone. Nicolas Poussin(French painter)c. 1626-7

Το έθιμο της κούνιας στις αρχαίες Ερυθρές. Τhe custom of the hammock in ancient Erythrai

Το Σάββατο του Λαζάρου στην επαρχία Ερυθραίας.The Saturday of Lazarus in the province of Erythrai

Το Σάββατο του Λαζάρου στην επαρχία Ερυθραίας τα παιδιά τραγουδούσαν ένα είδος καλάντων το "γκώμιο του Λαζάρου" ή "λαζαρικό" βαστώντας μια "κούτσα(κούκλα)–ομοίωμα του σαβανωμένου Λαζάρου–και στεφάνια με πρασινάδες και "μάηδοι" μεγάλες κίτρινες κι άσπρες μαργαρίτες του αγρού(chrysanthemum coronarium bicolor).

Ήρτ’ο Λάζαρος, ήρταν τα Βάγια
ήρτ’ η Κυριακή που τρών’τα ψάρια.
- Πού’ σουνε, Λάζαρε, πού’ ν η φωνή σου
που σ’ηγύρευγε η μάνα κι η αδερφή σου;
- Ήμουνε στη γη βαθιά χωμένος
και με τσι νεκροί νεκρός κι αποθαμένος.
- Λάζαρέ μου, σαν τι είδες
εις τον Άδη που ηπήες;
- Είδα τρόμοι κι είδα φόβοι
είδα βάσανα και πόνοι.
Δώμουτε, καλέ, λίγο νεράκι
να ξεπλύνω τση καρδιάς μου το φαρμάκι

Aπό το άρθρο του Θοδωρή Κοντάρα στην εφημερίδα «Η Ν. Ερυθραία»:
Η Λαμπρή στη Μικρασιατική Ερυθραία

During the Saturday of Lazarus in the province of Erythrai children were singing a kind of carols tribute to Lazarus holding a doll symbolizing him and wreaths with herbs and yellow and white daisies (chrysanthemum coronarium bicolor).

Lazarus came,came the Palms
came the Sunday that eat fishes.
- Where were Lazarus,where is your voice
because your mother and your sister are looking for you?
-I was stuck deep in the earth
dead with the deads
- Lazarus,what did you see
in Hades that you went?
-I saw terrors and I saw fear
i saw suffering and pain.
Give me,dear,some water
to wash away my heart’s poison

Είδα τρόμοι κι είδα φόβοι,είδα βάσανα και πόνοι.I saw terrors and I saw fear,
i saw suffering and pain

Για τις συνθέσεις χρησιμοποίησα στοιχεία από κλασσικούς πίνακες. For my compositions i used data from classical paintings.

Τοπίο του Λυθριού με ξεραμένους μάηδες (chrysanthemum coronarium bicolor). Landscape of Lithri with dried chrysanthemum coronarium bicolor.

Κουτσούνες. Πασχαλινά τσουρέκια από το Λυθρί και τα Αλάτσατα. Sweet Easter breads from Lithri and Alatsata. Lithri tarafından Paskalya çörekleri

Πασχαλινά τσουρέκια. Στο Λυθρί και στα Αλάτσατα για το Πάσχα έκαναν για τα παιδιά δυο ειδών τσουρέκια. Για τα κορίτσια από ένα σε σχήμα κούκλας (κουτσούνες) που κρατά ένα τόπι και έχει ένα κόκκινο αυγό στη θέση του κεφαλιού  και για τα αγόρια από ένα σε σχήμα ψαριού με κόκκινο αυγό στο στόμα.

Αυτό το έθιμο το διατήρησαν τα παιδιά της λυθριανής με καταγωγή από τα Αλάτσατα Ουρανίας Νικάκη-Στριμπούλη. Εδώ άψητα και ψημμένα Λυθριανά τσουρέκια : Από την μητέρα μου Αγγελική Σκουλούδη το γένος Στριμπούλη και από την εξαδέλφη μου Ελενίτσα Τσαντάκη που τα έμαθε από την μητέρα της Σταματία το γένος Νικάκη.
During holy week housewives of Lithri and Alatsata  were making tsourekia a kind of sweet breads with red eggs. Sweet breads doll in shape for girls of the house and fish in shape for the boys.