Oι Ερυθρές ήταν πόλη των δυτικών παραλίων της Μικράς Ασίας στην χερσόνησο της Ερυθραίας. Σύμφωνα με τον Παυσανία χτίστηκε αρχικά από Κρήτες με αρχηγό τον Έρυθρο, γιο του Ραδάμανθυ ( που κατά την μυθολογία ήταν ήρωας της Κρήτης , ένας από τους γιούς του Δία και της Ευρώπης, αδελφός του Μίνωα και του Σαρπηδώνα ). Οι Κρήτες εκδιώχθηκαν στην συνέχεια από τους Ίωνες που μετανάστευσαν στην περιοχή τον 11ο αιώνα π.Χ. περίοδο του πρώτου Ελληνικού αποικισμού. Σύμφωνα με τον Στράβωνα αρχηγός των Ιώνων ήταν ο Κνώπος, νόθος γιος του μυθικού βασιλιά της Αθήνας Κόρδου. Ήταν μια από τις δώδεκα πόλεις της Ιωνίας που συμμετείχαν στο Κοινό των Ιώνων.
Πάνω στα ερείπια των Ερυθρών χτίστηκε το χωριό Λυθρί που το όνομά του είναι παραφθορά του αρχαίου. Ερυθραί Ερυθρί Ρυθρί Λυθρί. Οι τούρκοι σήμερα το αποκαλούν Ιλντιρί, παραφθορά του Λυθρί μιά και δεν υπάρχει στη γλώσσα τους το θ

Μετά τον 12ο αιώνα οι έλληνες της Μ. Ασίας άρχισαν να αραιώνουν λόγω των μαζικών εξισλαμισμών. Τον 18 ο – 19 ο αιώνα ενισχύθηκαν οι ελληνικοί πληθυσμοί με μεταναστεύσεις από τον ελλαδικό χώρο. Στην περιοχή του Λυθριού εγκαταστάθηκαν Κρητικοί, Χιώτες και άλλοι. Πολλά ονόματα Λυθριανών είναι Κρητικά και άλλα δείχνουν καταγωγή από την Εύβοια. Η προφορά τους θύμιζε τα Χιώτικα αλλά και ο μπάλος που ήταν ο κύριος χορός του χωριού δείχνει και νησιώτικες καταβολές .

Το 1914 έχουμε εγκατάσταση Μουσουλμάνων στα παράλια ανάμεσά τους και των Τουρκοκρητικών. Αυτοί οι πληθυσμοί υποκινούνταν από την Τουρκική κυβέρνηση κατά των ελλήνων. Η επικείμενη είσοδος της Τουρκίας στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο ήταν πρόσχημα για να εκδιώξει τους Έλληνες τον Μάιο του 1914 με την καθοδήγηση των συμμάχων τους Γερμανών ώστε να εκκενωθεί η περιοχή απέναντι από τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου για στρατιωτικούς λόγους. Άρχισε μια ανθελληνική εκστρατεία του τύπου, καταπίεση και εξαναγκασμός των Ελλήνων για δήθεν «εκούσια» μετανάστευση, λεηλασίες, δολοφονίες. Μετατοπίσεις πληθυσμών έγιναν και από τις ακτές στο εσωτερικό της Μ. Ασίας. Μια μορφή καταπίεσης ήταν τα Αμελέ ταμπουρού(τάγματα εργασίας) για άνδρες άνω των 45 ετών όπου πολλοί πέθαναν από πείνα, κακουχίες, αρρώστιες. Είχαμε κύμα φυγής προς την Ελλάδα(πρώτος διωγμός). Τότε ο παππούς Ιωάννης γιός του ιερέα του Λυθριού Κωσταντίνου Στριμπούλη εξαδέλφου του Ανδρέα Συγγρού και η γιαγιά Ουρανία με τα παιδιά τους κατέφυγαν στον Πειραιά στα Μανιάτικα. Στο διωγμό γεννήθηκε η μητέρα μου Αγγελική. Κάποιες αδελφές της γιαγιάς πήγαν τότε στην Κρήτη και αδέλφια του παππού στο Κιάτο Κορινθίας.

Τα 1919 γίνεται η απόβαση του Ελληνικού στρατού και επιστρέφουν οι εκτοπισμένοι. Η οικογένεια μας επιστρέφει στο Λυθρί που το βρίσκει ρημαγμένο(σπίτια χωρίς πόρτες και ταβάνια, κτήματα που είχαν ρημάξει) και ξεκινά τη ζωή από την αρχή. Οι Λυθριανοί στρατεύτηκαν και υπηρέτησαν μέχρι την κατάρρευση του μετώπου στον ελληνικό στρατό. Ανάμεσα τους και οι θείοι Αντώνης Στριμπούλης και Αντώνης Νικάκης. Το 1922 με την κατάρρευση του μετώπου η οικογένεια περνά απέναντι στην Χίο και μετά περιπέτειες καταλήγει στην επαρχία Σητείας. Φυγή με φόντο τις φλόγες του πολέμου την τραγωδία του ξεριζωμού και ένα μυθιστορηματικό φλογερό ειδύλλιο ανάμεσα στην μεγαλύτερη αδελφή της οικογένειας και ένα κρητικό βαθμοφόρο της ελληνικής χωροφυλακής. Άλλοι χάθηκαν άλλοι σκόρπισαν σαν τα πουλιά και κατέληξαν αλλού. Ένας μεγάλος αριθμός κατοίκων του Λυθριού ήρθαν στην Αττική και δημιούργησαν μαζί με άλλους πρόσφυγες από την χερσόνησο της Ερυθραίας την Νέα Ερυθραία. Εδώ τα τελευταία χρόνια ξαναέχτισαν τον ναό της Αγίας Ματρώνας.

Αυτό το μπλόγκ είναι ένας φόρος τιμής στους Προγόνους που έζησαν στις Ερυθρές στη συνέχεια Λυθρί και τα κόκαλά τους είναι σκορπισμένα σε αυτήν την ιερή γη και στη μνήμη αυτών που έζησαν την τραγωδία του ξεριζωμού όπως η γλυκεία μου μάνα




Erythrai was built on the west side of the peninsula of Erythraea near the westernmost point of Asia Minor.
According to Pausanias, the city was originally built by Cretans, led by Erythros son of Radamanthys (who according to mythology, was a hero of Crete, one of the sons of Zeus and Europa, brother of Minos and Sarpidon). In the years ahead
in the 11th century BC, during the period of the first Greek colonization immigrated Ionians established here . According to Strabo leader of the Ionians was Knopos, illegitimate son of the legendary king of Athens Kordos

The city was one of the twelve cities of Ionia, who participated in the Common of Ionians
Upon the ruins of Erythrai was built the village of Lithri whose name is a corruption of the ancient

After the 12th century, the Greeks of Asia Minor began to thin due to massive islamization. In 18th - 19th century the Greek populations were strengthened with migrations from other parts of Greek peninsula and islands.

In 1914 were installed in the shores of Asia Minor muslims from Balkans. These people were motivated by the Turkish government against the Greeks. The imminent entry of Turkey in the First World War was a pretext to expel the Greeks in May 1914 under the guidance of the allies of Turks the Germans in order to evacuate the area near the eastern Aegean islands for military purposes. An anti-Greek campaign started in the turkish press, they increased the oppression and they forced the Greeks supposedly “voluntary” to migrate in a orgy of looting and murders. Shifts in population were from the coast to the interior of Asia Minor. One form of oppression was Amele Taburu (work orders) for men over 45 years where many died of hunger, suffering, sickness. It was in those “work orders” where hundred of thousand Greeks and 1,5 million Armenians were lost. We hade a wave of flight to Greece (first persecution). Then my grandfather and grandmother with their children fled to Piraeus . During the persecution was born my mother. Some sisters of grandmother then went to Crete and brothers of grandfather to Kiato Corinth.

In 1919 we have the landing of the Greek army for the liberation of Asia Minor and with it returned the displaced. Our family came back in Lithri finding it ravaged (houses without doors and ceilings, ravaged farms, looted churches) and starts their life again. Men of Lithri as of other parts of Asia Minor joined and served until the collapse of the front in the Greek army. Between them two uncles. In 1922 after many errors in Greek strategy and because of the betrayal of our former allies the Anglo-Franks who abandoned us when Kemal gave them what they wanted (Petrols in Mosule etc.) , the front was collapsed .

Avoiding the persecutions greek populations run to the near islands in order to be saved and from there ware landed on the main Greece. With them my family passed first through the island of Chios and finally ended after many adventures in Crete in the province of Sitia. An adventure having as a background the flames of war, the tragedy of uprooting and a fiery fictional romance between the older sister of the family and a Cretan rank of Greek gendarmerie. Others were lost others scattered like birds and led elsewhere. A large number of Lithrians were landed in Attica and established with other refugees from the peninsula of Erythraea, in an area near Athens giving to the new settlement the name New Erythrea. There resently they built the church of St. Matrona.

In Lithri called Ildiri after 1922 were established Balkanians ancestors of Christians convertors to Islam. The churches were demolished under an organized plan by turkish government to destroy the Greek presence, and now are remaining only some ruins.

This blog is a tribute to my Ancestors who lived in Erythrai- Lithri whose bones are now scattered in this holy land, and in memory of those who suffered the tragedy of uprooting as my sweet mother.



Ερυθρές –Λυθρί
Μετάφραση από το άρθρο: In Search of Roots: The Lost Hellenic Communities of Tsesme Province, της Κατερίνας Τσούνη στην εφημερίδα της ομογένειας της Αμερικής Greek News 19 Ιανουαρίου 2009 :
Ήταν γνωστό σαν Λυθρί στους βυζαντινούς χρόνους και ήταν ένα μικρό χωριό. Έχει βυζαντινά και ελληνικά ερείπια. Η ελληνική ιστορία του χωριού φαίνεται να έχει τελειώσει τον 13ο αιώνα, όταν η επισκοπή των Ερυθρών μεταφέρθηκε στον Τσεσμέ. Από τον 17ο αιώνα, το χωριό επανιδρύθηκε. Στα 1900, υπήρχαν 1535 άτομα. Το 1921, ένα χρόνο πριν από τη μικρασιατική καταστροφή, οι κάτοικοι του χωριού αριθμούσαν 1800 άτομα. Η εθνοτική σύνθεση ήταν Έλληνας Ερυθραίοι μετανάστες από τη Χίο και την Κρήτη. Ο ναός τους του Αγίου Χαραλάμπου είναι υψηλά σε ένα λόφο δίπλα στον αρχαιολογικό χώρο των Ερυθρών. Η εκκλησία της Αγίας Ματρώνας του 17ου αιώνα είναι σε μια κοντινή κορυφή. Κατά τον Στεφανίδη «Λειτουργούσαν στην πόλη ένα σχολείο αρρένων των 60 μαθητών και ένα σχολείο θηλέων σαράντα μαθητών ». Η κοινότητα των εμπόρων του Λυθριού έστειλε τους καλύτερους μαθητές τους στο εξωτερικό για τις προηγμένες σπουδές στη Μασσαλία και στην Πράγα . Οι χωρικοί ήταν πλούσιοι και είχαν τα μέσα για να στείλουν τη νεολαία τους στο εξωτερικό για σπουδές.
Είχαν πολλά ξωκλήσια στα χωράφια, όπου καλλιεργούνται βαμβάκι, το σιτάρι και καπνό, λουλούδια, αμυγδαλιές και ελιές, αμπέλια είχαν επίσης κεραμικά και αλιευτικές επιχειρήσεις . Οι απόγονοί τους είναι στη Χίο, τις Οινούσσες και τη Νέα Ερυθραία Αττικής. Το σημείο που πρέπει να τονιστεί είναι ότι οι νησιώτες του Αιγαίου είχαν μια συνεχή κίνηση κατοίκησης και εμπορίου με τη Μικρά Ασία. Έχτισαν εκεί παροικίες και έζησαν για λόγους εργασίας. Επέστρεψαν στα νησιά τους, όταν το έργο περατώνεται.
Οι θερινές εξοχικές κατοικίες των κατοίκων της Κάτω Παναγίας ήταν στις Ερυθρές, το σημερινό Ildir

Ένας σημαντικός χώρος στο αρχαιολογικό μουσείο της Σμύρνης είναι αφιερωμένος στην αρχαία πόλη Ερυθρές. Ευρήματα από πρόσφατες ανασκαφές περιλαμβάνουν κεραμική, μικρές προσφορές σε χαλκό και ελεφαντόδοντο από το 670 - 545 π.Χ. Τα αγάλματα από ελεφαντόδοντο είναι Κρητικού και Ροδιακού στυλ. Ένα γλυπτό κόρης βρέθηκε. Είναι ένα από τα πρώτα παραδείγματα ενός μεγάλου μαρμάρινου γλυπτού από τους αρχαίους χρόνους. Ο Παυσανίας είπε ότι οι Ερυθρές χτίστηκαν από Κρητικούς και κατοικήθηκαν από Λύκιους, Κάρες και Παμφύλιους. Η πόλη καταστράφηκε από τους Πέρσες, μετά τα μέσα του 6ου αιώνα π.Χ. Διοικήθηκε από τον 9ο αιώνα π.Χ. από την Αθήνα. Γκράφιτι σε μια κούπα είναι από τον 6ο αιώνα π.Χ. και δείχνουν ότι οι προσφορές ανήκαν στο Ναό της Αθηνάς Πολιάδος . Οι μικρές μπρούντζινες φιγούρες λιονταριών είναι από το πρώτο μισό του 6ου αιώνα π.Χ.. Μοιάζουν με το μεγάλο άγαλμα του λιονταριού από το Bayindir που βρίσκεται στο Μουσείο της Σμύρνης. Τα μικρά ευρήματα είναι τα πρώτα Ιωνικά δείγματα τύπου λιονταριού, που χρησίμευσαν ως μοντέλα για τους Ετρούσκους καλλιτέχνες (πρώιμους Ιταλούς). Τα τεχνουργήματα είναι από μια τομή στην κορυφή της Ακρόπολης των Ερυθρών .

Ο Ηρόδοτος αναφέρει στην Ιστορία του, ότι "ο Ναός της Αθηνάς Πολιάδος στις Ερυθρές ήταν γνωστος στον αρχαίο κόσμο για τις περίφημες ιέρειες γνωστές σαν η Σίβυλλα." Σύμφωνα με την ελληνική και ρωμαϊκή μυθολογία, ήταν γυναίκες με την δωρεά των προφητικών δυνάμεων εκ μέρους του θεού Απόλλωνα. Η Ερυθραία Σίβυλλα ζωγραφίστηκε από τον Μιχαήλ Άγγελο από το 1508 - 12 σε μια τοιχογραφία από το παρεκκλήσι Καπέλα Σιξτίνα στο Βατικανό. Η πιο διάσημες Σίβυλλες ήταν αυτές των Ερυθρών και της Κύμης …….. κοντά στη Νάπολη της Ιταλίας. Η Ερυθραία Σίβυλλα πούλησε τα Σιβυλλικά βιβλία στον Ταρκίνιο τον τελευταίο βασιλιά της Ρώμης, τα οποία στεγάστηκαν στο ναό του Δία στο λόφο του Καπιτωλίου στην Ρώμη.

Erythrae –Lithri
From the article : “The lost Hellenic Communities of Tsesme province” by Catherine Tsounis in the Greek-American weekly newspaper Greek-News. January 19, 2009:

It was known as Lithri in Byzantine times and was a small village. It has Byzantine and Greek ruins. The Greek history of the village appeared finished in the 13th century, when the diocese of Erythrae was transferred to Tseme. From the 17th century, the village was reestablished. In the 1900ʼs, there were 1535 persons. In 1921, one year before the Asia Minor catastrophe, the villagers numbered 1800 persons. The ethnic composition was Greek Erythraean, immigrants from Chios and Crete. Their church of Saint Haralambos is high on a hill next to the archaeological site of Erythrae. The 17th century church of Agia Matrona is on a nearby peak. “A boyʼs school of 60 students and girlʼs school of forty students operated in the town,” said Stefanides. The merchant community of Lithri sent their best students overseas for advanced studies in Marseilles and Prague. The villagers were wealthy and had the means to send their youth overseas for study. They had many country chapels in the farm fields, where they cultivated cotton, wheat and tobacco, flowers, almond and olive trees, grape vineyards, ceramics and fishing industries. Their descendants are in Chios, Oinousses and Nea Erythrae in Attica. The point that must be stressed is that the Aegean islanders had a constant movement of habitation and trade with Asia Minor. They built colonies and lived there for work purposes. They returned to their islands when their work terminated.
In Erythrea were the summer home residences of people of the village Kato Panagia todays Tsiflik

A significant space is dedicated from the ancient city of Erythrae in the Izmir archaeological Museum. Findings from recent excavations include pottery, small offerings in bronze and ivory from 670-545 B.C. The ivory statues are of Cretan and Rhodian style. A Korean sculpture was found. It is one of the first examples of a large marble sculpture from Ancient times. Pausanias said Erythrae was built by Cretans and inhabited by Lycians, Carians and Pamphylians. The city was destroyed by the Persians after the mid 6th century B.C. It was ruled from 9th century B.C. by Athens. Graffiti on a bowl is from 6th century B.C. indicate the offerings belonged to the Temple of Athena Polis. The small lion figurines in bronze are from the first half of 6th century B.C. They resemble the large Lion statue from Bayindir that is in the Stoneworks Museum of Izmir. The small findings are the earliest Ionian examples of a lion type, that served as models for Etruscan artists (early Italians). The artifacts are from a trench on top of the Erythrae Acropolis.

Herodotus states in his History that “the Temple of Athena Polias at Erythrae was famous in the ancient world for their famous priestesses known as the Sibyl.” According to Greek and Roman mythology, they were women bestowed with prophetic powers by the God Apollo. The Erythaean Sibyl was painted by Michaelangelo from 1508-12 in a fresco from the Sistine chapel, Vatican. The famous Sibyls were the Erythraean and the Cumaean Sibyl who presided over the Apollonian oracle at Cumae, a Greek colony located near Naples, Italy. The Erythraean Sibyl sold the Sibylline books to Tarquin, the last King of Rome, that were housed in the Temple of Jupiter on Capitoline Hill in Rome.





Δευτέρα, 15 Φεβρουαρίου 2021

Μελί και Λυθρί. Μελιώτες και Λυθριανοί. Meli and Lythri. Meliotes and Lythrians

Το Μελί ήταν ελληνική κωμόπολη στη χερσόνησο της Ερυθραίας, απέναντι από τη Χίο και τις Οινούσσες. Διοικητικά ανήκε στον καζά των Καραμπούρνων και το σαντζάκι της Σμύρνης και εκκλησιαστικά υπαγόταν στην Ιερά Μητρόπολη Κρήνης, με έδρα την Κρήνη.

Μελετητές θεωρούν πως αποτελούσε συνέχεια της βυζαντινής και μεσαιωνικής πόλης Στιλάριον (ή Στυλάριον), που και αυτή πρέπει να αποτελούσε τη συνέχεια δύο αρχαίων ιωνικών πόλεων, της "καστροφόρου" Κορύνης και της Σιδούσσας, τις οποίες αναφέρουν ο Ηρόδοτος και ο Στράβων. Υπάρχει, πάντως, και η παράδοση πως το χωριό ιδρύθηκε από εποίκους από τα Καρδάμυλα της Χίου στα μέσα του 19ου αιώνα.

Το Μελί ήταν χτισμένο στους πρόποδες του βουνού Μίμαντα (στα τουρκικά Μπόσνταγ), στο σημείο ένωσης τριών ωραίων λόφων και σε υψόμετρο 250-300 μέτρων. Οι τρεις αυτοί λόφοι ονομάζονταν: ο δυτικός Στένακας, ο ανατολικός Κουτρουλόμυλος και ο μεσαίος Τ' Αλέξη ο Τεπές ή Πλατύς Καγιάς, από μια πελώρια πλατιά πέτρα που υπήρχε εκεί.

Το 1888 κατοικούσαν στο χωριό 150 ελληνικές οικογένειες. Το 1904 ζούσαν 1500 Έλληνες, ενώ το 1914 αυτοί είχαν μειωθεί σε 1000. Αυτή η μείωση εξηγείται από τον εκτοπισμό των Ελλήνων από τα μικρασιατικά παράλια το 1914, αλλά και από έναν επιπλέον διωγμό το 1913-14 εξαιτίας της άρνησης (δες πιο κάτω) τριακοσίων Μελιωτών να καταταγούν στον τουρκικό στρατό και να πολεμήσουν στους Βαλκανικούς πολέμους κατά της Ελλάδας. Το 1921 αυτός ο αριθμός είχε ανέβει στους 1517. Το Μελί δεν είχε ποτέ Τούρκους κάτοικους και η μόνη γλώσσα που μιλιόταν ήταν η ελληνική. Η κωμόπολη διατηρήθηκε ακμαία μέχρι και τον ξεριζωμό των κατοίκων της το 1922.

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 19220 όλοι οι Μελιώτες κατέφυγαν στην Ελλάδα. Κάποιοι εγκαταστάθηκαν στις Οινούσσες, κάποιοι στη Θήβα και άλλοι στον Άγιο Κωνσταντίνο Φθιώτιδας, στο Χαλάνδρι και στο Ψυχικό. Το πιο μεγάλος μέρος τους εγκαταστάθηκε στα Μέγαρα, όπου και δημιούργησαν τον οικισμό Μελί Μεγάρων, δίνοντας το όνομα της παλιάς τους πατρίδας, διατηρώντας τα ήθη και τα έθιμά τους. Κάποιοι, λιγότεροι, εγκαταστάθηκαν στη  Νέα Ερυθραία. Σήμερα, το ερειπωμένο χωριό λέγεται Καράρεϊς (Βικιπαιδεία)


Όπως αναφέρει ο Γιάννης Ν. Ζήκας ή Τζήκας στο βιβλίο του “Αρχαία Ερυθραία:

Το Μελί (αρχαία Κορίνη) και το Λυθρί (αρχαίες Ερυθρές) είναι τα πιο κοντινά χωριά μεταξύ  τους. Έχουν τα ίδια ήθη και έθιμα, διάλεκτο και προφορά και κατά συνέπεια πρέπει να’χουν την ίδια καταγωγή. Σα γείτονες δε οι Μελιώτες και οι Λυθριανοί ήταν πάντα αγαπημένοι, ζούσαν αρμονικά και συναλλάσσονταν μεταξύ τους. Στα χρόνια της τούρκικης κατοχής πάντα βοηθούσε το ένα χωριό το άλλο  σε ώρα ανάγκης εναντίον των Τούρκων.

Το 1912 που οι Μελιώτες σκότωσαν ένα Τούρκο αξιωματικό και το Μελί αποφασίστηκε από τον πασά της Σμύρνης να καταστραφεί συθέμελα, οι Λυθριανοί ήρθαν με κίνδυνο της ζωής τους τη νύχτα με μια βάρκα και ειδοποίησαν τους δημογέροντες του Μελιού ότι ερχόταν τούρκικος στρατός με πυροβολικό να καταστρέψει το χωριό και να αδειάσει το γρηγορότερο. Τότε οι Μελιώτες έφυγαν από το χωριό 6-9 μήνες. 

Τα γεγονότα έχουν ως εξής:

Το 1908 ψηφίστηκε το σύνταγμα των Τούρκων που έδινε στην τουρκική κυβέρνηση το δικαίωμα να επιστρατεύει τους χριστιανούς και τους Έλληνες  της Μ. Ασίας. Κατά συνέπεια έπρεπε να επιστρατευτούν και οι Μελιώτες. Μόλις όμως το πληροφορήθηκαν δεν το δέχτηκαν. Γι’ αυτό όσοι μπόρεσαν πέρασαν στη Χίο κι από εκεί στην παλιά Ελλάδα, όπου κατατάχτηκαν σαν εθελοντές στον ελληνικό στρατό, οι υπόλοιποι έφυγαν για το βουνό. Εκεί τους φρόντιζαν και τους συντηρούσαν οι οικογένειές τους και όλο το  χωριό.

Όσοι πήγαν εθελοντές στον Ελληνικό στρατό, πολέμησαν στην Ήπειρο δηλ. Μπιζάνι, Μακεδονία, Σκρα ως τη Ρωσία. Στη συνέχεια υπηρέτησαν στη Μικρά Ασία από το  1919 έως και το 1922. Οι υπόλοιποι που βγήκαν στο βουνό, τους συντηρούσαν οι Μελιώτες μέχρι το 1912 που έγινε το εξής γεγονός:

Το βράδυ του 1912 παραμονή του νέου χρόνου όλοι οι Μελιώτες φυγάδες συγκεντρώθηκαν σε ένα καφενείο για να γιορτάσουν την καινούρια χρονιά. Τη μέρα αυτή όμως κάποιος Τούρκος που είχε έρθει από τα τριγύρω χωριά τους αντιλήφτηκε και τους μαρτύρησε σε ένα αστυνομικό του κοντινού χωριού Κουτσού-Μπαξέ.  Ο αξιωματικός ήρθε τους άνδρες του και πολλούς κατοίκους του χωριού Κουτσού-Μπαξέ έκανε απόσπασμα και βάδισε προς το χωριό. Ένας κάτοικος του διπλανού χωριού Γρι-λιμάνι του το αντιλήφτηκε πήγε στο Μελί και ειδοποίησε  τος δημογέροντες. Το χωριό όμως ήταν κοντά και οι φυγάδες δεν πρόλαβαν να ειδοποιηθούν ή δεν άκουσαν και συνέχισαν το γλέντι. Οι Τούρκοι έφτασαν στις 11 τη νύχτα κύκλωσαν το καφενείο και ο διοικητής τους ζήτησε να παραδοθούν. Όταν οι Μελιώτες  άκουσαν τη φωνή του διοικητή πυροβόλησαν και έσπασαν τη λάμπα του καφενείου. Μέσα στο σκοτάδι άρχισε η συμπλοκή. 

Ένας Μελιώτης σκότωσε το  διοικητή που λεγόταν Γκονιαλής. ΟΙ Τούρκοι έλυσαν την πολιορκία και έφυγαν παίρνοντας  τον νεκρό, οι δε Μελιώτες έφυγαν για τα βουνά. Το επεισόδιο αναφέρθηκε στον πασά της Σμύρνης που αποφάσισε να τρομοκρατήσει την περιοχή.  Γι’αυτό διέταξε το στρατιωτικό διοικητή της Σμύρνης να στείλει στα Καράμπουρνα ένα σύνταγμα τουρκικού στρατού ή σύμφωνα με άλλους  ένα τάγμα με πλήρη εφοδιασμό ιππικού, πυροβολικού να πάει στο Μελί και  να το ισοπεδώσει. Μετά από 4-5 μέρες ο στρατός αναχώρησε. 

Φτάνοντας στην περιοχή του Λυθριού κατασκήνωσαν για να ξεκουραστούν και για να μην περάσουν τη νύχτα ένα από τα επικίνδυνα σημεία που είχε η περιοχή. Ένα μονοπάτι με ένα κάθετο γκρεμό. Τους Τούρκους αντελήφτηκαν οι Λυθριανοί και επειδή είχαν ακούσει για το επεισόδιο που συνέβη στο Μελί κατάλαβαν πως ο στρατός πήγαινε εκεί και τότε δυο ψαράδες από το Λυθρί πήραν τη βάρκα τους και μέσα στη νύχτα έφτασαν στο χωριό ειδοποιώντας έτσι τους δημογέροντες. 

Αυτοί ειδοποίησαν τους χωριανούς όπου κατέφυγαν οι  περισσότεροι στο νησάκι Γούνι και από εκεί στα κοντινά Χίο, Οινούσσες και σε άλλα μέρη της Ελλάδας. Στον Τούρκο επικεφαλής αξιωματικό είπαν πως το φόνο έκαναν κατά λάθος μέσα στο σκοτάδι  τούρκοι χωροφύλακες και έτσι αποσοβήθηκε η καταστροφή του χωριού.  Όντας κάτω από άσχημες συνθήκες οι Μελιώτες αναγκάστηκαν ίσως για τιμωρία των Τούρκων να οργανώσουν ένοπλες ομάδες και αφού συνεννοήθηκαν με  καπετάνιους καϊκιών άρχισαν να κάνουν επιδρομές στο χωριό  και στα γύρω χωριά των Καράμπουρνων. Σε αυτές τις επιδρομές έπαιρνα από τους Τούρκους  ότι έβρισκαν τρόφιμα, καρπούς,  ζώα και ότι άλλο μπορούσαν να μεταφέρουν. Οι Τούρκοι πύκνωσαν τις περιπολίες και έστησαν σε διάφορα μέρη ενέδρες. Σε μιά επίθεση που έκαναν οι Μελιώτες στο τουρκοχώρι Γιαϊλά έγινε συμπλοκή με νεκρούς. Όταν οι Μελιώτες  έφυγαν και έφτασαν σε μικρή απόσταση από τη θάλασσα, ένα απότομο μέρος που περνούσε ο δρόμος από το Μελί στο Λυθρί, συνάντησαν μιά ομάδα Τούρκους αγωγιάτες με τα ζώα τους φορτωμένα που πήγαιναν στο Λυθρί. Τους κύκλωσαν τους πυροβόλησαν  και αφού τους σκότωσαν φόρτωσαν στη συνέχεια το εμπόρευμα στο καΐκι  και αναχώρησαν για τη Χίο. Ο επικεφαλής ενός καϊκιού για να γίνει πιστευτός στη Χίο που θα πήγαιναν έκοψε από τους νεκρούς Τούρκους τις γλώσσες και τα αυτιά και τα πήρε μαζί του.

Σημ. Δεν μάθαμε αν όταν αυτοί οι φόνοι μαθεύτηκαν από τους τούρκους, το πλήρωσαν -ακριβά οι Λυθριανοί.  Οι Τούρκοι λοιπόν πήγαιναν εμπόρευμα στου Λυθριανούς

Περιοχή Πελεκανιά. Σύνορα ανάμεσα σε Μελί και Λυθρί. Στην περιοχή Γκέρετσε βόρεια του Λυθριού υπήρχε μιά ωραία βρύση η βρύση του Γκέρετσε. Εδώ οι Μελιώτες και οι Λυθριανοί μα και από τα άλλα χωριά που για διάφορους λόγους επισκέπτονταν τα Καράμπουρνα, κάθονταν να ξεκουραστούν και να φάνε.

Μελιώτες με καταγωγή από το Λυθρί

Βογοδούτσης / Μπουντούρης / Πέτικας Λυθρί ή ίσως από το Κιουτσούκ Μπαξέ/Γκαραμιχάλης καταγωγή από Κάρυστο

Meli was a Greek town on the Erythraean peninsula, opposite the islands of  Chios and Oinousses. Administratively it belonged to the kazas ( kaza ottoman administrative division) of Karabourna and the santjaki (Sanjak) of Smyrna and ecclesiastically it belonged to the Holy Diocese of Krini, based in Krini.

Scholars believe that it was a continuation of the Byzantine and medieval city of Stilarion (or Stylarion), which must also have been the continuation of two ancient Ionian cities, the "castle bearing" Koryni and of Sidoussa, mentioned by Herodotus and Strabo. There is, however, the tradition that the village was founded by settlers from Kardamyla of Chios in the middle of the 19th century.

Meli was built at the foot of Mount Mimas (in Turkish  Bozdağ), at the junction of three beautiful hills and at an altitude of 250-300 meters. These three hills were named: the western Stenakas(narrow), the eastern Koutroulomylos and the middle T 'Alexis Tepes or Platis Kagias, from a huge wide stone that existed there.

In 1888, 150 Greek families lived in the village. In 1904 there were 1500 Greeks living, while in 1914 they had decreased to 1000. This decrease is explained by the displacement of Greeks from the coasts of Asia Minor in 1914, but also by an additional persecution in 1913-14 due to the refusal (see below) of three hundred Meliotes to enlist in the Turkish army and fight in the Balkan wars against Greece. In 1921 this number had risen to 1517. Meli never had Turkish inhabitants and the only language spoken was Greek. The town remained prosperous until the uprooting of its inhabitants in 1922.

After the Asia Minor Catastrophe of 1922, all the Meliotes took refuge in Greece. Some settled in Oinousses, some in Thebes and others in Agios Konstantinos (Fthiotis), Chalandri and Psychiko. Most of them settled in Megara, where they created the settlement of Meli of Megara, giving the name of their old homeland, maintaining their customs and traditions. Some, fewer, settled in New Erythraia. Today, the ruined village is called Karareis (Wikipedia)

As J.Tzikas refers in his book"Ancient Erythraea: 

Meli (ancient Korini) and Lythri (ancient Erythrai) are the closest villages to each other. They have the same manners and customs, dialect and pronunciation and therefore must have the same origin. As neighbors, the Meliotes and the Lythrians were always loved, lived harmoniously and traded with each other. During the years of Turkish occupation, one village always helped the other in time of need, against the Turks.

In 1912, when the Meliotes killed a Turkish officer and was decided that Meli would be systematically destroyed by the Pasha of Smyrna, the Lytrians came at the risk of their lives at night in a boat and warned the elders of Meli that Turkish army with artillery was coming to destroy the  village so ought to evacuated it as soon as possible. Then the Meliotes left the village for 6-9 months. The facts are as follows:

In 1908, the Turkish constitution was voted, giving the Turkish government the right to mobilize the Christians and Greeks of Asia Minor. Consequently, the Meliotes had to be recruited. But as soon as they were informed, they did not accept it. That’s why those who could do, flee to Chios and from there to main Greece, where they enlisted as volunteers in the Greek army. The rest left for the mountain. There they were taken care of and maintained by their families and the whole village.

Those who went to Greek army as volunteers, fought in Epirus, ie Bizani, Macedonia, Skra and as far as Russia. Then they served in Asia Minor from 1919 to 1922 (joining the greek libaration army. The rest who flee to the mountains, were supported by the Meliotes until 1912 when the following event took place:

During  the night of 1912 New Year's Eve all the Meliotes fugitives gathered in a cafe to celebrate the new year. On that day, however, a Turk who had come from the surrounding villages noticed them and testified it to a police officer in the nearby village of Koutsou- Baxe (Küçük Bahçe). The officer with his men and a detachment made of many residents of the village Koutsou-Baxe, walked towards the village.

A resident of the neighboring village of Gri-limani who realized this, went to Meli and alerted the elders. However, the village was close and the fugitives did not have time to be notified or did not listen and continued the party. The Turks arrived at 11 at night, surrounded the cafe and the commander asked them to surrender. When the people of Meli heard the commander's voice, they shot and broke the lamp of the cafe. In the darkness the fight began. A man from Meliots killed the commander named Gonialis. The Turks left off the siege and left taking the dead, and the Meliotes left for the mountains.

The incident was referred to the pasha of Smyrna who decided to terrorize the area. That is why he ordered the military commander of Smyrna to send a Turkish army’s regiment to Karaburna or, according to others, a battalion with a full supply of cavalry and artillery to go to Meli and level it. After 4-5 days the army left. Arriving in the area of ​​Lythri, they camped to rest and not to spend the night in one of the dangerous places that the area had. A path with a vertical cliff. The Turks were perceived by the Lithrians and because they had heard about the incident that happened in Meli they understood that the army was going there and then two fishermen from Lithri took their boat and in the night they arrived in Meli thus notifying the elders. They alerted the villagers with the most of them to  took refuge on the island of Gouni and from there to nearby Chios, Oinousses and other parts of Greece. The Turkish chief officer was told that the murder was accidentally committed in the dark by Turkish gendarmes and thus the destruction of the village was averted.

Being under bad conditions, the Meliotes had been forced to organize armed groups to punish the Turks, and after consulting with boat captains, they began raiding the village and the surrounding villages of Karabourna. The Turks intensified their patrols and set ambushes in various places

Pelekania area. Border between Meli and Lythri. In the Gerece area north of Lythri there was a nice fountain the Gerece fountain. Here the Meliotes and the Lithrians, but also from the other villages that for various reasons visited Karabourna, used to sit down to rest and eat.

Meliotes originating from Vogodoutsis, Boudouris, Petikas (from Lythri or maybe from Kutsuk Baxtse),  Garamichalis origin from Karystos


Πέμπτη, 31 Δεκεμβρίου 2020

Το Αηβασιλιάτικο τραπέζι στα χωριά της Ερυθραίας

                                              Το Δωδεκαήμερο (από τα Χριστούγεννα μέχρι την παραμονή των Θεοφανίων) στη δυτική Ερυθραία είχε ξεχωριστή και πλούσια εθιμολογία. Τ' Αηβασιλιώτικο τραπέζι ήταν πάντα γιομάτο για να' ναι γιομάτος με καλά κι ο νέος χρόνος. Μια εικόνα μας δίνει το πιο κάτω  Αηβασιλιώτικο της  Ερυθραίας. Καταγραφή στην Κρήτη από την Έφη Μιχελάκη (ακούσματα από τη μητέρα της με καταγωγή από το Λυθρί)

«Τ' ασημικά λοΐσιμα, στρωμένοι οι σιματζέδες,

σινιά, νταβάδες ξέτρουλα! φιλέματα, σερμπέτια!

Ροστό κριάσι, σαραγλιά, σουράδες, κατιμέρια!

Φτάζυμα στο ροδόνερο στην άχνη στη κανέλα!

Μαστίχι, μοσκοκάρυδο, κι ούλα με πλούσα χάρτζα!

Σεκέρ λουκούμια στα σινιά, φοινίκια στοι νταβάδες!

κι ούλα τα χαζιρέματα άξια και παινεμένα!!»

Ο κόσμος παλιά ηζαρντίζανε τα φαγιά (τα στερούνταν και τα πεθυμούσαν), επειδής δεν ηπολλοτρώανε. Γι’ αυτό στις γιορτές προσπαθεί να φάει όχι μόνο πολύ, μα και καλά. Έτσι, με πλούσια γεύματα και δείπνα, καθώς και με πολλά γλυκίσματα, επιδιώκουν όλο το χρόνο την ευφορία και την ευκαρπία (να ‘χουν πλούσια τα ελέη), αλλά και την καλοπέραση (να ‘ναι γλυκαμένοι).

Τα πολλά φρούτα που στολίζουν στο αηβασιλιάτικο τραπέζι, φρέσκα (τα λεγόμενα πωρικά στη Δυτ. Ερυθραία) ή ξερά (αυτά τα έλεγαν φρούτα ή τσερέζια ή γεμίσια), φανερώνουν την επιθυμία για παγκαρπία. Ακόμη και τα ζώα την Πρωτοχρονιά τρέφονται πολύ καλά με φαγητά και γλυκά

Απαραίτητη ήταν και η προσφορά φαγητών και γλυκών σε ξένους και περαστικούς. Αδιανόητο να βρεθεί κάποιος σ’ έναν τόπο της Ερυθραίας, μέσα στσι σκολάδες, και να μη τον τραπεζώσουν! Τα φιλέματα, τα τραταμέντα και τα ικραμιάσματα (κεράσματα) για τσι μουσαφιραίοι δεν ήλειπαν ούτε από το πιο φτωχό σπιτάκι, αναλοής με τα έχητα (το έχειν, τις οικονομικές δυνατότητες) του καθαμιανού.

Τις παραμονές τ’ Άη-Βασιλειού, τα μαγαζά των ερυθραιώτικων πόλεων και των χωριών ήταν ολόφωτα με τα βενέτικα φανάρια και καταστόλιστα με λουλούδια της εποχής, όπως ζεμπούλια, αβιορέτες (μανουσάκια), κατίμαρα (νάρκισσους), με μπλίρες (χρυσές κι ασημένιες λεπτές ταινίες) και με αψίδες από βαρακωμένα (επιχρυσωμένα) κλωνιά βάγιας (δάφνης) και μερσινιάς (μυρτιάς). Όλα ετούτα έδιναν πανηγυρικό διάκοσμο, ιδίως στα καταστήματα τροφίμων, που ήταν γεμάτα με κάθε είδους αγαθά.

Οι άντροι, καλοψουνιστάδες και κιμπάρηδοι, κουβανούσαν στα σπίτια τους ζεμπίλια με ψούνια και λογιώ λογιώ φαγώσιμα και φρούτα ή τσερέζια (ξηρούς καρπούς): μπαστουρμάδες και σουτζούκια, βουτούρατα, τυριά τουλουμίσα, κεφαλίσα και κασκαβάλια (κασέρια), κάστανα, καρύδια, μύγδαλα και κουκουνάρια, φιστίκια, φουντούκια, τζίτζεφα, λεμπλεμπούδες (αφράτα στραγάλια), τ’ ουρανού το μάννα και κακουλέδες (αρωματικοί σπόροι), μισιριώτικες καρύδες (ινδοκάρυδα), κουντουρούδια (χαρούπια) και μαζί χίλια δυο πωρικά (φρούτα), όπως πορτακάλια και μαντορίνια, μήλα, απίδια κι αρμούτια (αχλάδια), σταφύλια φτακοίλια και μαιλεμενιά (από τη Μαινεμένη) χειμωνικά ποπόνια (κρεμαστάρια). Φυσικά δεν έλειπαν και τα γλεούδια (λιχουδιές) για τα παιδιά.

Όλη αυτή η τεράστια ποικιλία τροφίμων, μαζί με τα γεμεκλίκια που ανοίγονταν εκείνες τις μέρες, δηλαδή τα αποθέματα φαγητών, γλυκών ή καρπών που διατηρούσαν σε ειδικά δοχεία, για να περάσουν το χειμώνα, όπως μισόκοφτες (μουστόπιτες), παστελαριές (ξερά σύκα παραγεμωστά με σουσάμι, καρύδια και μύγδαλα), μουστοσούτζουκα, κουραντί (μαύρες σταφίδες), καβρουμάδες κ.ά, προσέδιδε στο αηβασιλιάτικο τραπέζι ιδιαίτερο πλούτο και λαμπρότητα και συμβόλιζε το πλήθος των αγαθών και των καλών που περίμεναν να έχουν οι νοικοκυραίοι σ’ όλη τη διάρκεια του νέου χρόνου.

Τα κύρια φαγητά τ’ Αη-Βασιλειού είναι πολλά και πάντα γιομιστά, για να ‘ναι γιομάτος από καλά ο νέος χρόνος. Σουράς (πλευρά αρνίσια, χωρίς πολύ κρέας, παραγιομιστά με κιγμά, ρύζι, κρομμύδια, κουκουνάρια, κάστανα, βούτυρο, πιπέρι και κουραντί), μπουμπάρι (έντερα γιομισμένα με ρύζι ή μπλιγούρι, τζιεράκια, κιιμά και μυρουδικά), τζιγεροσαρμάδες και ντάρμπια (ντολμάδες με μπόλια αρνιού, συκωτάκια, τυρί, αβγό, μυρουδικά), γιουβαρλάκια και λαχανοντολμάδες (όλα σύμβολα αφθονίας), ρόστο κριάσι (ψητό) και κυδωνάτο κριάσι, ιδίως με το κρέας του ντομουζού (αγριογούρουνου), ήταν τα πιο επίσημα φαγητά. Έφτιαχναν επίσης κατιμέρια (γλυκά ή αρμυρά), μπουρέκια και τσαρκαμάδες (λογιώ λογιώ χορτόπιτες). Ευρεία ήταν η χρήση μπαχαρικών (πιπέρι, κύμινο, μοσκοκάρυδο) και μυρουδικών (αθυμάρι, αρί’ανη, σκόρδο, άνηθο, δυόσμο, μαντανό, δεντρολίβανο), που έδιναν μια ιδιαίτερη νοστιμάδα στα φαγητά. Ο διάνος (γαλοπούλα) με τη γέμωση ήντανε σμυρναίικο αντέτι και λίγες τόνε ψένανε.

Το αηβασιλιάτικο τραπέζι το στρώνουν με μεγαλοπρέπεια, με ούλα τα καλά του και τα πρεπά του (απαραίτητα). Σε όλα τα μέρη της Ερυθραίας το ετοίμαζαν πολυτελώς από το πρωί της Πρωτοχρονιάς και το σηκώνανε πάντοτε το βράδυ της 2ας Ιανουαρίου.

Στο Ρεΐσντερέ έβαζαν πάμπολλα πιάτα στο τραπέζι (ως 40, ίσως για να εκπληρωθεί το παλιό ρητό «σάραντα φά’, σαράντα πιε, σαράντα κρούψε να ‘χεις»!) γιομάτα με κάθε λοής φαγιά, γλυκά, γκλεούδια και πωρικά.

Στο Μελί έβαζαν πιοτά, γλυκά, φαγιά, φρούτα, πιάτα με στάρι και κριθάρι κι ένα ρούδι (ως σύμβολα πανσπερμίας). Το τραπέτζι το εφήνασιν γεμάτο για τον Άη-Βασίλη, νά ‘ρκει να φά’ και να πιει.

Στα μέρη του Τσεσμέ έστρωναν αρκοντικό τραπέζι την Καλή Βραδιά με πλούσια τα ελέη του Θεού, ιδίως γλυκά, νερό, σερμπέτια, και παντέχαν του Άη, να κατηβεί τη νύχτα, να φά’ και να πιει.

Στα Βουρλά άφηναν δυο μερόνυχτα καθαρό σερβίτσιο για τον Άη στο γιορτινό τραπέζι.                          (Από κείμενο του Φιλόλογου Θοδωρή Κοντάρα που δημοσιεύτηκε το Δεκέμβρη-Γενάρη του 2011-12 στην εφημερίδα «Η Ν. Ερυθραία», στη μνήμη της Λεθριανής Δήμητρας Μιχάλα- Πετρίδου)

Λεξιλόγιο

Αρμούτια. Αχλάδια τρκ. armut

Βαρακωμένα. Επιχρυσωμένα. Τρκ varak: φύλλο χρυσού (Αγιασώτικο λεξικό)

Γεμεκλίκια Αποθέματα φαγητών, γλυκών ή καρπών που διατηρούσαν σε ειδικά δοχεία, για να περάσουν το χειμώνα. Τρκ. yemeklık: φαγώσιμα

Γεμίσια  Τρκ yemış: φαγώσιμο

Ηζαραντίζανε, Στερούνταν. Ίσως από το τρκ. zaradım έχασα εδώ με την έννοια του στερήθηκα 

Ικραμιάσματα. Κεράσματα. Aπό το τρκ. ikram: Περιποίηση

Καβουρμάδες Καβουρντισμένα κομμάτια κρέατος. Τρκ. kavurmak-καβουρντίζω                  

Κατιμέρια. Κομμένες λουρίδες  από ανοιγμένο φύλλο που γεμίζεις με μυρωδικά χόρτα τα σκεπάζεις τα τυλίγεις σε κουλούρα Τρκ. katmer: πτυχή 

Κιμπάρηδοι. Κιμπαρηδές Τρκ. kibar: ευγενικός

Κουντουρούδια. Χαρούπια στη χιακή διάλεκτο

Κριάσι. Κρέας. Κριάς λέγεται στην Κρήτη και κρίας στη Μεσσηνία

Λεμπλεμπούδες, Αφράτα στραγάλια Τρκ leblebi

Λοήσιμα.  Λογής λογής

Μπλίρες. Χρυσές κι ασημένιες λεπτές ταινίες. τις κρεμούσαν και στο πέπλο της νύφης.  Ίσως από το τρκ. bıllür: κρύσταλλος λόγω του ότι στραφταλίζουν. Το μπιλούρ  πιστεύεται πως είναι  αντιδάνεια από το ελληνικό βήρυλλος    

Νταβάδες. Τηγάνια τρκ  tava                                                                                                                      

Ντάρμπια. Ίσως από το τρκ. terbiyeli: αυγολέμονο,  με σάλτσα, μαρινάτο                              

Ντομουζού. Αγριογούρουνου. Τρκ domuz: χοίρος

Ξέτρουλα. Τρούλα δηλ. μέχρι την κορυφή

Ροστό κριάσι. Ψητό κρέας Ιταλικό arrosto: ψητό

Σαραγλιά. Εκδοχή του τυλιχτού μπακλαβά  Τρκ. Sarağlı

Σαρμάδες. Τυλιχτά από το τρκ. sarmak: περιτυλίσσω                                                                     

Σεκέρ λουκούμια.   Τρκ. şeker: ζάχαρη + lokum                                                                

Σερμπέτια.  Ηδύποτα.  Τρκ. Şerbet,

Σιματζέδες, Πολυτελή χαλιά. Ίσως από το  τούρκικο seccade: μικρός τάπης 

Σινιά. Ταψιά. Σινί τουρκ. Sini: μέγας δίσκος εκ χαλκού.

Σουράς. Πλευρά αρνίσια

Τζιεράκια Συκωτάκια Τρκ. ciğer                                                                                                               

Τσερέζια. Ξηροί καρποί. Τρκ. çerez: κουλουράκι, επιδόρπιο

Τραταμέντα, Κεράσματα. Από το ιταλ.  trattamento: προσφορά

Φοινίκια. Mελομακάρονα. Φοινίκια οι χουρμάδες λόγω ομοιότητας

Φτακοίλια. Εφτάκοιλα (ποικιλία σταφυλιών)

Χαζιρέματα. Προετοιμασίες. Από το τρκ. hazır: έτοιμο

Χάρτζα. Yλικά. Ίσως από το τρκ. hartc (χάρτζ: γουδί) δηλ. αυτά που κοπανίζονται στο γουδί 

Στη διάλεκτο βλέπουμε αρκετές επιρροές από τα τούρκικα κάτι φυσικό λόγω των επαφών των δυο στοιχείων  (ρωμιών και τούρκων)


Κυριακή, 20 Δεκεμβρίου 2020

Ερυθραί, Ritre, Ritri, Λιτρί, Λυθρί. Οι παραλλαγές ενός ονόματος. Erythrae, Ritre, Ritri, Litri, Lythri. The variations of a name

 


Το όνομα του χωριού Λυθρί είναι παραφθορά του αντίστοιχου των Ερυθρών  της αρχαίας πόλης πάνω  στα ερείπια της οποίας χτίστηκε. Πότε καθιερώθηκε αυτό το όνομα  δεν γνωρίζουμε. Γραπτές πηγές μας λένε πως υπήρχαν διάφορες παραλλαγές του.

Μια πρώτη έχουμε στην περιγραφή των Ερυθρών από τον Άγγλο λόγιο και αρχαιογνώστη Ρίτσαρντ Τσάντλερ στο έργο του “Ταξίδια. Μικρά Ασία και Ελλάδα” το έτος 1764. Όπως γράφει:

“Από τη Σμύρνη νοικιάσαμε ένα γενίτσαρο, σκοπεύοντας να πάμε στις Ερυθρές  που τώρα παραφθαρμένα  ονομάζονται Ritre  και υπολογίστηκε πως είναι  οκτώ ώρες μακριά”.

Στην περιγραφή του ο Τσάντλερ λέει πως οι Ερυθρές παραφθαρμένα ονομάζονται Ritre. Δεν λέει που άκουσε αυτό το  όνομα. Στη Σμύρνη ή από το γενίτσαρο ή άλλους στην ευρύτερη περιοχή των Ερυθρών; Από Έλληνες ή Τούρκους που δεν μπορούσαν να προφέρουν το θ; Λόγω του ότι και πολλούς άλλους οικισμούς τους προφέρει λάθος π.χ . Chisme αντί για Τσεσμέ δεν είναι σίγουρο πως πρόφερε ορθά και το όνομα του χωριού. Αυτό όμως σαν επιχείρημα κλονίζεται γιατί όπως θα δούμε στη συνέχεια κάπως έτσι λεγόταν και αργότερα.  

Ο  Άγγλος γεωλόγος Χάμιλτον που επισκέφτηκε την περιοχή το 1836 δηλ.  72 χρόνια μετά τον Τσάντλερ  αποκαλεί το χωριό Ritri (Hamilton, William John: Researches in Asia Minor, Pontus, and Armenia)  Όπως λέει:

“Μείναμε εδώ μια ολόκληρη εβδομάδα, που ευχαρίστως πέρασε για να εξερευνήσουμε τη γειτονιά και τα ερείπια των αρχαίων Ερυθρών που εξακολουθούν να ονομάζονται Ritri από τους Έλληνες και τους Τούρκους”

Και πιο κάτω: Άλλες επιγραφές, επίσης αφιερωματικές βρέθηκαν κοντά στην ακτή της θάλασσας, όπου το σύγχρονο χωριό Ritri βρίσκεται στους ΒΔ πρόποδες της Ακρόπολης. Οι κάτοικοι ήταν όλοι Έλληνες."

Λέει λοιπόν για τις Ερυθρές πως: εξακολουθούν να ονομάζονται Ritri  από τους Έλληνες και τους Τούρκους.

Όπως αναφέρει η Süreyya Topaloğlu (Discussions on integration of rural and archaeological landscapes in Ildir/ Erythrai)

“Αρχίζοντας από τα μέσα του 19ου αιώνα, οι σχετικές με τις Ερυθρές έρευνες αυξάνονται από ερευνητές όπως οι Le Bas-Waddington, Buresch, Boechk, Curtius. Στο δεύτερο ήμισυ  του 19ου αιώνα, οι Lamprechts και Gabler διερεύνησαν λεπτομερώς την ιστορία της θέσης, αναφέροντάς την ως Lythri, Litri ή Ritri Λυθρί, Λιτρί ή Ριτρί. Στη συνέχεια, ο Weber επισκέφθηκε τη θέση το καλοκαίρι του 1900. Λόγω των διοικητικών κανονισμών και διαιρέσεων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, είναι πιο εύκολο να φτάσουμε σε συστηματικά δεδομένα από τα τέλη του 19ου αιώνα. Σε μια ετήσια έκδοση (salname στα τουρκικά) του 1895-1896, το χωριό Ildır τεκμηριώνεται ως χωριό Yeldiri (Γελντιρί) στο δήμο του Τσεσμέ (kaza στα τουρκικά), περιοχή Σμύρνης”

Στο δελτίο της ελληνικής αλληλογραφίας τ. 4 του 1880 (Pottier Edmond, Hauvette-Besnault Amédée. Inscriptions d' Érythrées et de Téos. In: Bulletin de correspondance hellénique. Volume 4, 1880. pp. 153-182;)  γίνεται αναφορά σε διάφορες επιγραφές (9 τον αριθμό. Θα γίνει εκτενής αναφορά σε νεότερη ανάρτηση) που βρέθηκαν στο χωριό. Προφανώς λίγο πριν το 1880 που δημοσιεύτηκαν. Σε όλες, το χωριό  αναφέρεται σαν Ritri Ριτρί

Ανακεφαλαιώνοντας: Το 1764 είναι γνωστό σαν Ritre το 1836 Ritri από Έλληνες και Τούρκους.  Λίγο αργότερα (στο δεύτερο ήμισυ  του 19ου αιώνα) αναφέρεται σαν Lythri  Λυθρί  Litri Λιτρί ή Λυτρί, Ritri  Ριτρί ή Ρυτρί. Την ίδια εποχή σε τουρκικά έγγραφα αποκαλείται  Yeldiri  Γελντιρί) και σήμερα από τους Τούρκους Ildiri Ιλντιρί

Ερώτημα σχετικά με την απουσία του θ από τα ονόματα. Οι δυο πρώτοι που το κατέγραψαν δηλ. οι Τσάντλερ και Χάμιλτον σαν  αγγλόφωνοι που στη γλώσσα τους  υπάρχει το θ (th όπως στις λέξεις  thousand, thunder αλλά και ελληνικές όπως  theory, theme, theology, theocracy κ..ά) γιατί δεν το σημείωσαν αν λεγόταν έτσι;

Παρατήρησης: Η μετατροπή του ρ σε λ  είναι σύνηθες φαινόμενο στη δημοτική π.χ λιχτάρι αντί ριχτάρι (Τζαρτζάνος 1989). Εδώ όμως έχουμε αυτήν την μετατροπή από ότι φαίνεται από το  β ήμισυ του 19ου αιώνα από Ριτρί σε Λιτρί και μετά Λυθρί. Μήπως αυτό οφείλεται σε επιρροή από έξω λόγω πληθυσμών που ήρθαν εκείνη την περίοδο ή μεγαλύτερων επαφών των ντόπιων;     

The name of the village Lythri is a corruption of the corresponding Erythrai  of the ancient city on the ruins of which it was built. We do not know when this name was introduced. Written sources tell us that there were various variations of it.

We have a first in the description of Erythrai by the English scholar and archaeologist Richard Chandler in his work "Travels. Asia Minor and Greece ” in the year 1764. As he writes:

"From Smyrna we rented a janissary, intending to go to Erythrai, which is now corruptly called Ritre, and it was estimated that it is eight hours away."

In his description, Chandler says that Erythrai were corruptly called Ritre. He does not say where he heard this name. In Smyrna or from the janissary or others in the wider area of ​​Erythrai? From Greeks or Turks who could not pronounce th consonant θ (th)? Due to the fact that many other settlements are pronounced wrong, e.g. Chisme instead of Tsesme is not sure that he pronounced the name of the village correctly. But this is shaken as an argument because as we will see below, it was somewhat called that later.

The English geologist Hamilton who visited the area in 1836, ie 72 years after Chandler, calls the village Ritri (Hamilton, William John: Researches in Asia Minor, Pontus, and Armenia). As says:  "We stayed here for a whole week, happily spent exploring the neighborhood and the ruins of the ancient Erythrai that are still called Ritri by the Greeks and Turks"

And below

“Other inscriptions, also dedicated, were found near the sea shore, where the modern village of Ritri is located at the NW foot of the Acropolis. The inhabitants were all Greeks"

So he says about Erythrai that: are still called Ritri by the Greeks and the Turks.

As reported by Süreyya Topaloğlu (Discussions on integration of rural and archaeological landscapes in Ildir/ Erythrai)

Beginning from the middle of the 19th century, researches about Erythrai increase by reserchers like Le Bas-Waddington, Buresch, Boechk, Curtius. In the second half of the 19th century, Lamprechts and Gabler investigated the history of the site in detail, they mention the site as Lythri, Litri or Ritri. Afterwards, Weber visited the site in the summer of 1900. Due to the administrative regulations and divisions in Ottoman Empire, it is easier to reach systematic data beginning from the end of the 19th century. In an annual (salname in Turkish) of 1895-1896, Ildır village is documented as Yeldiri village in Çeşme township (kaza in Turkish), İzmir (Smyrna) district (sancak in Turkish),

In the Bulletin of the Greek Correspondence vol. 4 of 1880 (Pottier Edmond, Hauvette-Besnault Amédée. Inscriptions d 'Érythrées et de Téos. In: Bulletin de correspondance hellénique. Volume 4, 1880. pp. 153-182;) reference is made to various inscriptions (9 in number) found in the village. Apparently they were found just before 1880 when they were published. In all of them, the village is referred as Ritri

Summing up: In 1764 the village is known as Ritre in 1836 Ritri by Greeks and Turks. A little later (in the second half of the 19th century) is referred as Lythri,  Litri,  Ritri. At the same time in Turkish documents is called Yeldiri and today by the Turks is called  Ildiri

Question: Regarding the absence of θ (th as Rithre, Rithri, Lythri) from the names. The first two who recorded it, ie Chandler and Hamilton as English speakers whose language has θ (th as in the words thousand, thunder but also Greek as theory, theme, theology, theocracy etc.), if the village was called so, why they did not note it?

Note: The conversion of ρ (r) to λ (l)  is a common phenomenon in the demotic (popular language of modern greek), for example, lichtari instead of richtari (throws) (Tzartzanos grammar 1989). But here as seems we have this transformation (from Ritri to Litri and then Lithri) from the second half of the 19th century.Was this due to outside influence, as from  populations that came at that time or by greater contacts of the locals with foreigners?

Τετάρτη, 9 Δεκεμβρίου 2020

Τιμητικό διάταγμα του δήμου των Ερυθρών για στρατηγούς που βοήθησαν στην υπεράσπιση της πόλης εναντίον των Γαλατών. Honorary decree of demos of Erythrai for strategoi who helped to defend city vs. Galatians

Τιμητικό διάταγμα του δήμου [των Ερυθρών] για [τον Σίμο Απολλωνίου] και άλλους στρατηγούς που βοήθησαν στην υπεράσπιση της πόλης [εναντίον των Γαλατών] το 277/5 π.Χ.  που βρέθηκε στις Ερυθρές. Φροντιέ. Μουσείον (Sylloge Inscriptionum Graecarum: 410)

Αυτό το διάταγμα δείχνει πώς ορισμένες πόλεις της Μικράς Ασίας αντέδρασαν στους εισβάλλοντες Γαλάτες στα  χρόνια μετά το 278 π.Χ. Στους στρατηγούς των Ερυθρών  δόθηκε εντολή να δώσουν χρήματα στους εισβολείς. Δεν αναφέρεται καμία μάχη, αν και το διάταγμα υποδηλώνει ότι η πόλη υπερασπίστηκε από μισθοφόρους και επίσης (αν το κείμενο που αποκαταστάθηκε από τον Dittenberger είναι σωστό) από  πτολεμαϊκούς στρατιώτες.

Όταν ο Απατούριος  ήταν ο θυσιαστής (Ιεροποιός), το μήνα του Αρτεμισιώνα (μεταξύ Απριλίου και Μάϊου) αποφασίστηκε από το λαό (των Ερυθρών), όπως προτάθηκε από τον Πολύκριτο γιο του Ιατροκλή: από τότε που οι στρατηγοί που κατείχαν αξίωμα τους πρώτους τέσσερις μήνες του έτους όταν ο Ηγησαγόρας ήταν Ιεροποιός ονομαστικά οι

ΣΙΜΟΣ ΑΠΟΛΛΩΝΙΟΥ

ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ

ΑΝΑΞΙΚΡΑΤΗΣ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ 

ΕΚΑΤΑΣ ΓΝΩΤΟΥ

ΠΥΘΕΟΣ ΠΥΘΕΟΥ 

ΑΠΕΛΛΙΚΩΝ ΠΥΘΑΓΟΡΟΥ

ΜΟΙΡΩΝΑΞ  ΕΝΔΗΜΟΥ 

ΛΗΝΑΙΟΣ ΗΡΟΓΕΝΟΥΣ 

ενήργησαν ευγενικά και έντιμα προς τον λαό, και φρόντισαν καλά και κατάλληλα για τη φύλαξη της πόλης και την προμήθεια όπλων, και παρόλο που πολλοί φόβοι και κίνδυνοι περιβάλλανε την πόλη και χρειάστηκε μεγάλη δαπάνη για τη διατήρηση της ειρήνης, καθ 'όλη τη διάρκεια κράτησαν την πόλη και την ύπαιθρο απαλλαγμένη από βλάβες, και φρόντισαν να συλλεχθούν και να καταβληθούν χρήματα στους βαρβάρους με τον Λεονώριο  σύμφωνα με τις οδηγίες του λαού. και [έλαβαν υπόψη] τα χρήματα που διανεμήθηκαν από τον Αθηναίο στα στρατεύματα που ήταν στρατευμένα με τον Ερμοκράτη. και έλαβαν υπόψη τα χρήματα που οφείλονταν στους στρατιώτες του (?) Πτολεμαίου [για τις προμήθειές τους]. και όταν υπήρχε ένα μεγάλο [έλλειμα] στους μισθούς για τους μισθοφόρους, [έδωσαν] αυτό που χρειαζόταν από τους δικούς τους πόρους [και φρόντισαν την] άλλη διοίκηση. . . από αυτούς που επιτίθενται. . .; 

[ως εκ τούτου αποφασίστηκε από τον] κόσμο να επαινέσουν τους στρατηγούς που κατείχαν αξίωμα [τους πρώτους] τέσσερις μήνες του έτους, όταν (ο Ηγισηγόρας] ήταν ιερουργός και να τους στεφανώσει [με ένα χρυσό στέφανο) ονομαστικά τους (ως πιο πάνω)

[και να τους δώσουν προνομιακά καθίσματα σε όλους] τους αγώνες  και οι αγωνοθέτες θα διακηρύξουν [τις τιμές που τους έχουν δοθεί] . . στο θέατρο, όταν. . . και [ο γραμματέας θα γράψει] αυτό το διάταγμα [σε μια πέτρινη στήλη και] θα το τοποθετήσει στην [αγορά]. 




Άρθρο από το: Fontrier Aristote M. Correspondance : inscription d' Erythrae. In: Bulletin de correspondance hellénique. Volume 3, 1879. pp. 388-392;

Eπιγραφή των Ερυθρών. Η Ευαγγελική Σχολή της Σμύρνης, η οποία  συνεχίζει να ασχολείται με την ευφυή δραστηριότητα των αρχαιοτήτων της  Μικράς Ασίας, μόλις δημοσίευσε σε μιά  εφημερίδα της Σμύρνης την "Αμάλθεια" μια επιγραφή από την πόλη  των Ερυθρών στην  Ιωνία. Ο κος Ar. Fontrier  ένας από τους έφορους της Εταιρείας έχει την ευγένεια να μας στείλει ένα πολύ προσεκτικό αντίγραφο αυτού του διατάγματος. Το μάρμαρο είναι σπασμένο στην κορυφή όπου τα ονόματα των αξιότιμων δικαστών είναι χαραγμένο μέσα σε στέφανα. Ένα αρκετά σημαντικό θραύσμα λείπει στα δεξιά.  Η χαρακτική των γραμμάτων προέρχεται από μια αρκετά καλή περίοδο, από τον τρίτο αιώνα. Η ανάγνωση είναι σίγουρη.

Η αυτονομία των Ερυθρών είχε αναγνωριστεί από τον Αλέξανδρο και τους διαδόχους του (Μουσεϊον της Ευαγγελικής  Σχολής, Ι, σελ. 99). Ο επώνυμος ήταν θρησκευτικός δικαστής με τον τίτλο του ιεροποιού. Το πιο σημαντικό σώμα δικαστών ήταν αυτό των στρατηγών. Συγκρίνοντας αυτήν την επιγραφή με δύο άλλα μνημεία της ίδιας πόλης, βλέπουμε ότι ήταν τον αριθμό εννέα και ότι άλλαζαν κάθε τέσσερις μήνες

Οι  αιτιολογικές σκέψεις του διατάγματος που ανακαλούν τις υπηρεσίες τους είναι, σε μεγάλο βαθμό, ακρωτηριασμένες· αναγνωρίζουμε ωστόσο ότι φρόντισαν τη φρουρά της πόλης και τους εξοπλισμούς. Ότι συνάθροισαν και απομάκρυναν τα στρατεύματα των οποίων η πόλη διέταξε την συνεισφορά για  να αποκρούσει τους βάρβαρους. Ότι αυτοί περιφρούρησαν τις Ερυθρές και την επικράτειά της από κάθε καταστροφή. Ότι αυτοί παρείχαν, με δικά τους έξοδα, τα εφόδια που δεν είχαν οι μισθοφόροι.

Η αποζημίωση στους μισθοφόρους είναι πολύ πιθανή. Σε αυτήν την περίοδο σχεδόν αδιάκοπων πολέμων,  έκαναν έκκληση στη γενναιοδωρία των πολιτών που γινόταν συνδρομητές για ένα ορισμένο ποσό και έναν ορισμένο αριθμό στρατιωτών. Σε  ένα θραύσμα συνδρομών αυτού του είδους, βλέπουμε μερικούς  πολίτες να  δίνουν έως και 200 ​​άνδρες (Μουσεϊον, Ι, σελ. 76)

Οι βάρβαροι που απείλησαν την πόλη δεν μπορούσε να είναι άλλοι από τους Γαλάτες  Μετά το πέρασμα τους στην Ασία και ακόμη και μετά τη νίκη του Αντίοχου, οι συμμορίες τους  κατέστρεψαν τις χώρες για πολλά χρόνια. Αν θέλουμε να πιστέψουμε τον Τίτο Λίβιο (XXXVIII, 16) η φυλή των Τολιστοβογίων είχε αποκλειστικό τομέα  να ζητά λύτρα από την Αιολίδα και την Ιωνία. Ο Άτταλος εξανάγκασε τους  Γαλάτες να απομακρυνθούν από τη θάλασσα και από τότε ήταν οι Ερυθρές ασφαλείς από τους βαρβάρους. Η επιγραφή επομένως θα τοποθετηθεί μεταξύ του 274 και 230 π.Χ.

Μπορούμε να συσχετίσουμε με την ίδια περίοδο μια  ασυνήθιστη επιγραφή από την ίδια πόλη, που περιέχει τον κατάλογο των ποσών προϊόν από την πώληση ιεροσύνης για αρκετά χρόνια. Πράγματι, βρίσκουμε σε αυτόν τον κατάλογο τα δύο επώνυμα του διατάγματος ένα  από τους στρατηγικούς, τον  Σίμο Απολλωνίου  την ίδια χρονιά που ήταν υπεύθυνος, αγόρασε την ιεροσύνη του Απόλλωνα Εναγωνίου. Ένας άλλος, ο Εκατάς Γνώτου  χρησίμευσε ως εγγυητής για  έναν αγοραστή. Ίσως είναι απαραίτητο να επαναφέρουμε το ίδιο όνομα σε ένα θραύσμα  του διατάγματος που προτάθηκε από. Τον ...ας Γνώτου

Γαλάτες στη Μικρά Ασία. Άρθρο στο Ίδρυμα μείζονος Ελληνισμού

Η κατάρρευση της μακεδονικής κυριαρχίας που προήλθε με το θάνατο του Πτολεμαίου Κεραυνού το 280 π.Χ. επέτρεψε σε ομάδες Γαλατών να εισβάλουν στη Μακεδονία, τη Θράκη και κυρίως στην κεντρική Ελλάδα.  Δύο ομάδες Γαλατών, το 278/277 π.Χ., πέρασαν στη Μικρά Ασία κατόπιν προσκλήσεως του  Νικομήδη Α της Βιθυνίας και πολέμησαν ως σύμμαχοί του εναντίον του αδελφού του Ζιποίτη αρχικά και στη συνέχεια των Σελευκιδών. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 270 π.Χ.  δυνάμεις Γαλατών  όργωναν τη δυτική Μικρά Ασία λεηλατώντας ιερά και πόλεις και παίρνοντας ομήρους για να τους ανταλλάξουν με λύτρα. Επιγραφές και άλλες πηγές μαρτυρούν την απειλή που αποτελούσαν οι Γαλάτες για την Κύζικο, το Ίλιο, τα Θυάτειρα, τις Ερυθρές , την Έφεσο, την Πριήνη, τη Μίλητο, τα Δίδυμα και όλο το εσωτερικό της Μικράς Ασίας ως την κοιλάδα του Λύκου. Στο μεγαλύτερο μέρος τους οι ελληνικές πόλεις έπρεπε να υπερασπιστούν εαυτούς όσο καλύτερα μπορούσαν. Στράφηκαν, ωστόσο, για προστασία στο Σελευκίδη Αντίοχο Α΄, ο οποίος νίκησε τους Γαλάτες περί το 270 π.Χ. στη μάχη των Ελεφάντων, λαμβάνοντας έτσι το προσωνύμιο Σωτήρ. Ο Αντίγονος Β Γονατάς είχε ήδη τιμηθεί ως Σωτήρ το 277 π.Χ. για τη νίκη του κατά των Γαλατών στη Λυσιμάχεια της Θρακικής χερσονήσου. Γύρω στο 240 π.Χ., ο Άτταλος Α΄ της Περγάμου είχε επιτύχει να αποκαλείται με τον ίδιο τρόπο μετά τη νίκη του εναντίον μιας μεγάλης γαλατικής δύναμης στις πηγές του ποταμού Κάικου στη Μυσία. Είναι επομένως φανερό ότι ως ένα βαθμό οι ελληνιστικοί βασιλείς του 3ου αι. π.Χ. είχαν αποκτήσει τόσο νόμιμη ιδιότητα στις ελληνικές πόλεις της Μικράς Ασίας όσο και αποδοχή από αυτές ως αναγνώριση της προστασίας που τους παρείχαν από τους Κέλτες «βαρβάρους».

Υπήρχαν τρεις γαλατικές φυλές, οι Τολιστοβόγιοι στη δύση, των οποίων η περιοχή συνόρευε με τη Βιθυνία, οι Τεκτόσαγες που εγκαταστάθηκαν γύρω από την Άγκυρα, και οι Τρόκμοι, που κατέλαβαν την περιοχή ανατολικά του ποταμού Άλυος (Άλυς)

Μεταφράσεις μου των αγγλικών και γαλλικών κειμένων και μετατροπή κειμένων από ελληνικά και γαλλικά σε αγγλικά. I transalated english and french data into greek and french and greek into english 

Honorary decree of demos [of Erythrai] for [Simos Apolloniou] and other strategoi who helped to defend city [vs. Galatians]; c. 277/5 BC; found at Erythrai: Fontrier, (Sylloge Inscriptionum Graecarum: 410)

This decree shows how some cities in Asia Minor reacted to raids by invading Gauls in the years after 278 B.C. The generals of Erythrai were instructed to hand over money to the invaders; no fighting is mentioned, although the decree suggests that the city was defended by mercenaaries and also (if the text restored by Dittenberger

When Apatourios was the sacrificer {Hieropoios}, in the month of Artemision  it was resolved by the people {of Erythrai}, as proposed by Polykritos son of Iatrokles: since the generals who held office during the first four months of the year when Hegesagoras was sacrificer, namely

Simos son of Apollonios 

Phyrson son of Iatrokles

Athenaios son of Dionysios

Anaxikrates son of Thrasyboulos

Hekatas son of Gnotos 

Pytheus son of Pytheus 

Apellikon son of Peithagoras 

Moironax son of Endemos 

Linaios son of Herogenes

have acted nobly and honourably towards the people, and took good and appropriate care of the guarding of the city­ and the provision of weapons, and although many fears and dangers surrounded the city and great expense was necessary to maintain peace, throughout they kept the city and the countryside free from harm, and they took care that money was collected and paid to the barbarians with Leonnorios as instructed by the people; and [they took heed] of the money that was assigned by Athenaios to the troops that were arrayed with Hermokrates; and they took heed of the money owed to the soldiers of (?) Ptolemaios [for their provisions]; and when there was a big [shortfall] in the salaries for the mercenaries, [they gave] what was needed out of their own resources; [and they took care of the] other management . . . of those attacking . . .; [therefore it is resolved by the] people to praise the generals who held office [in the first] four months of the year when [Hegesagoras] was sacrificer and to crown [them with a golden crown], namely (as above)

[and to give them privileged seating at all] the games; and the agonothetes  shall proclaim [the honours granted to them] . . . in the theatre, when . . . and [the secretary shall inscribe] this decree [on a stone stele, and] place it in the [agora]


Inscription of Erythrae. The Evangelical School of Smyrna, which continues to deal with intelligent activity with the antiquities of Asia Minor, has just published in a Smyrniote newspaper, Γ Αμάλθεια, an entry from the city of Erythrae in Ιonia. M. Ar. Fontrier, one of the Ephors of the Society; was kind enough to send us a very careful copy and a stamping of this decree. The marble is broken at the top where the names of honored magistrates were engraved in crowns; a fairly considerable fragment is missing on the right. The engraving of the letters is from a fairly good period, from the third century; reading is certain

Inscription d'Erythrae. L'École Ëvangélique de Smyrne, qui continue à s'occuper avec une activité intelligente des antiquités de l'Asie Mineure, vient de faire publier dans un journal smyrniote, Γ Αμάλθεια, une inscription provenant de la ville d'Erythrae en lonie. M. Ar. Fontrier l'un des éphores delà Société; a eu l'obligeance de nous transmettre une copie trèssoignée et un estampage de ce décret. Le marbre est brisé dans le haut où les noms de magistrats honorés étaient gravés dans des couronnes ; un fragment assez considérable manque à droite. La gravure des lettres est d'une assez bonne époque, du troisième siècle; la lecture est certaine (Article in Fontrier Aristote M. Correspondance: inscription d' Erythrae. In: Bulletin de correspondance hellénique. Volume 3, 1879. pp. 388-392)

The autonomy of Erythrae had been recognized by Alexander and his successors (Μουσεϊον της Ευαγγελικής Σχολής, Ι, p. 99). The eponymous was a religious magistrate with the title of ιεροποιός. The most important college of magistrates was that of strategoi by comparing this inscription with two other monuments of the same city, we see that they were nine in number and that they changed every four months;    The recitals of the decree which recall their services are, in large part, mutilated; it is nevertheless recognized that they occupied themselves with the guard of the city and the armaments; that they united and removed the troops whose city had ordered the levy to repel the barbarians; that they preserved Erythrae and its territory from all devastation; that they provided at their expense the provisions which the mercenaries lacked. The restitution μισθοφόροις (1. 19) is very probable.

L'autonomie d'Erythrae avait été reconnue par Alexandre et ses successeurs (Μουσεϊον της Ευαγγελικής  Σχολής, Ι, p. 99). L'éponyme était un magistrat religieux portant le titre de ιεροποιός. Le collège de magistrats le plus important était celui des stratèges; en rapprochant cette inscription de deux autres monuments de la même ville, on voit qu'ils étaient au nombre de neuf et qu'ils changeaient tous les quatre mois ;  Les considérants du décret qui rappellent leurs services sont, en grande partie, mutilés; on reconnaît néanmoins qu'ils s'occupèrent de la garde de la ville et des armements ; qu'ils réunirent et firent partir les troupes dont la ville avait ordonné la levée pour repousser les barbares; qu'ils préservèrent de tout ravage Erythrae et son territoire ; qu'ils fournirent à leurs frais les vivres qui manquaient aux mercenaires. La restitution μισθοφόροις (1. 19) est très-probable.

At this time of almost incessant wars, the cities employed mainly mercenaries; at the time of danger, they appealed to the generosity of citizens who subscribed for a certain sum and a certain number of soldiers. In a fragment of subscriptions of this kind, we see some citizens donating up to 200 men

The barbarians who threatened the city could  only be Galatians. After their passage in Asia and even after the victory of Antiochus, their bands ravaged the country for many years. If we are to believe  Titus Livy (XXXVIII, 16) the tribe of the Tolistobogians had reserved the right to ransom Aeolia and Ionia; ,

Attalus I forced the Galatians away from the sea, and from then on Erythrae was safe from the barbarians. The inscription would therefore be between 274 and 230. We can relate to the same period a curious inscription from the same city, containing the list of the sums produced by the sale of the priesthoods during several years. In fact, we find in this list the two eponyms of the decree; one of the strategοi  Σίμος 'Απολλώνιου, the same year he was in charge, bought the priesthood from Apollo Enagonios; another, Έκατας Γνώτου, served as a surety for a purchaser. Perhaps the same name should be returned in a fragment of a decree proposed by. .ας Γνώτου

A cette époque de guerres presque incessantes, les villes employaient surtout des mercenaires; au moment du danger, on faisait appel à la générosité des citoyens qui souscrivaient pour une certaine somme et un certain nombre de soldats. Dans un fragment de souscriptions de ce genre, nous voyons quelques citoyens donner jusqu'à 200 hommes

Les barbares qui menacèrent la ville ne peuvent être que des Gaulois. Après leur passage en Asie et même après la victoire d'Antiochus, leurs bandes ravagèrent le pays pendant de longues années. Si l'on en croit Tite-Live (XXXVIII, 16) la tribu des Tolistobogiens s'était réservé de rançonner l'Eolie et l'Ionie; suivant Pausanias ,

Attale I força les Gaulois à s'éloigner de la mer, et dès lors Erythrae fut à l'abri des barbares. L'inscription se placerait donc entre 274 et 230. On peut rapporter à la même époque une curieuse inscription de la même ville, contenant la liste des sommes produites par la vente des prêtrises pendant plusieurs années.  En effet, on retrouve dans cette liste les deux éponymes du décret; l'un des stratèges, Σίμος 'Απολλώνιου, l'année même où il fut en charge, acheta la prêtrise d'Apollon Enagonios; un autre, Έκατας Γνώτου, servit de caution à un acquéreur. Peutêtre faut-il restituer le même nom dans un fragment de décret proposé par . .ας Γνώτου

The collapse of Macedonian rule that came with the death of Ptolemy Keraunos in 280 BC. allowed Galatian groups to invade Macedonia,Thrace and especially central Greece. Two Galatian groups, in 278/277 BC, crossed into Asia Minor at the invitation of Nicodemus I of Bithynia and fought as his allies against his brother Zipoetes first and then the Seleucids. During the decade of 270 BC. Galatian forces plowed western Asia Minor, looting shrines and cities and taking hostages to ransom them. Inscriptions and other sources testify to the threat posed by the Galatians to Cyzicus, Ilion,  Thyateira, Erythres, Ephesus, Priene, Miletus, Didyma and all the interior of Asia Minor as far as the Valley of Lykos (the Wolf). For the most part, Greek cities had to defend themselves as best they could. They turned, however, for protection to Seleucid Antiochus AD, who defeated the Galatians around 270 BC. in the battle of the Elephants, thus receiving the nickname Savior. Antigonus II Gonatas had already been honored as Savior in 277 BC. for his victory against the Galatians  in Lysimachia of the Thracian Peninsula. Around 240 BC, Attalus I of Pergamon had succeeded in being called the same after his victory against a great Galatian power at the sources of the river Kaikos in Mysia. It is therefore obvious that to some extent the Hellenistic kings of the 3rd c. B.C. had acquired both legal status in the Greek cities of Asia Minor and acceptance by them in recognition of the protection provided to them by the Celtic "barbarians".(The Galatians in Asia Minor. Foundation of the Hellenic world)